رمزگشایی،صلوات برمحمدوآل محمد

 

فهرست   بهمن۱۴۰۴          

گفتار۱. صلوات در قرآن ……………………………………..۴

گفتار۲.جایگاه وفضیلت صلوات ………………………………۶ 

گفتار۳.آثاروپاداش بی شمارصلوات ………………………….۱۱

گفتار۴.عواقب ترك صلوات ………………………………….۱۹

گفتار۵.صلوات ناقص(ابتر) ………………………………….۲۰

گفتار۶.صلوات ابتر درروایات اهل سنت …………………….۲۴

گفتار۷.احکام فقهی صلوات (وجوب واستحباب) ……………..۲۶  

 گفتار۸. کارکرد عبادی ،اعتقادی ،سیاسی واجتماعی صلوات…۳۰   

مقدمه

۱.صلوات برپیامبرواهل بیت او(صلوات الله علیهم)، وازجایگاه بلندبرخورداروباارزشمندترین وبافضیلت ترین دعا می باشد.

۲.شاه کلیداست. هیچ دعایی به پای آن نمی رسد.

۳.به قول عارفی:صلوات هم مداداست وهم پاک کن.ثواب می نویسد وگناه راپاک می کند.

۴.خداوندوفرشتگان،نخستین صلوات فرستندگانند.صلوات،

۵.نقش بی نظیری درمسایل عبادی ،اعتقادی ،سیاسی واجتماعی دارد.

۶.این مقاله درهشت گفتارازمنظرقرآن وحدود۷۹روایت بی تکرار، درعناوین گوناگون تنظیم شده است.

۷.روایات شماره گذاری مسلسل ومتن وآدرس درپانوشت آمده است.

۸.درپایان نقش وکارکردورمزگشایی صلوات در ابعادگوناگون عبادی،اعتقادی ،سیاسی واجتماعی به اختصارتبیین شده است.

واژه نامه:فضیلت صلوات،برترین دعا،صلوات پیامبرص، فرشتگان، صلوات ابتر،احکام صلوات.

  گفتار۱. صلوات در قرآن

إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً(احزاب:۵۶) 

 خداوند و فرشتگانش بر پيامبر درود مى‏فرستند، اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد بر او درود فرستيد و سلام گوئيد و تسليم فرمانش باشيد.

۱/۱.مقام پيامبر ص آن قدر والا است كه آفريدگار عالم هستى و تمام فرشتگانى كه تدبير اين جهان به فرمان حق بر عهده آنها گذارده شده است بر او درود مى‏فرستند، اكنون كه چنين است شما نيز با اين پيام جهان هستى هماهنگ شويد، وبراودرودفرستيد.

  پيامبر صلی الله علیه وآله، گوهر گرانقدر عالم آفرينش است، و اگر به لطف الهى در دسترس شما قرار گرفته مبادا ارزانش بشمريد، مبادا ارج و مقام او را در پيشگاه پروردگار و در نزد فرشتگان همه آسمانها فراموش كنيد.او يك انسان عادى نیست، كسى است كه يك جهان در وجودش خلاصه شده است.

 ۲/۱. نكات آیه شریفه  

۱.” صلات” و جمع آن ” صلوات” هر گاه به خدا نسبت داده شود به معنى فرستادن رحمت است، و هر گاه به فرشتگان و مؤمنان منسوب گردد به معنى طلب رحمت مى‏باشد [1]

۲. تعبير به” يصلون” به صورت فعل مضارع دليل بر استمرار است يعنى پيوسته خداوند و فرشتگان رحمت و درود بر او مى‏فرستند، رحمت و درودى پيوسته و جاودانى.                 

۳/۱.تفاوت” صلوا” و” سلموا” 

 ” صلوا” امر به طلب رحمت و درود فرستادن بر پيامبر است، اما” سلموا” يا به معنى تسليم در برابر فرمانهاى پيامبر گرامى اسلام است چنان كه در آيه ۶۵ سوره نساء آمده، مؤمنان كسانى هستند كه به داورى تو تن دهند و حتى در دل از قضاوتت كمترين ناراحتى نداشته باشند و تسليم مطلق گردند. (ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً)

از امام صادق ع:” ابو بصير” از محضرش سؤال كرد منظور از” صلات” بر پيامبر ص را فهميده‏ايم، اما معنى تسليم بر او چيست؟

امام فرمود:.” منظور تسليم بودن در برابر او در هر كار است(هو التسليم له فى الامور)

و يا به معنى سلام فرستادن بر پيامبر ص به عنوان السلام عليك يا رسول اللَّه و مانند آن مى‏باشد، كه محتوايش تقاضاى سلامت پيامبر ص از پيشگاه خدا است.

  با دقت مى‏توان این دوواژه را به نقطه واحدى معطوف كرد، و آن تسليم قولى و عملى در برابر پيامبر ص است، زيرا كسى كه به او سلام مى‏فرستد و تقاضاى سلامت او را از خدا مى‏كند نسبت به او عشق مى‏ورزد و او را به عنوان پيامبرى واجب الاطاعه مى‏شناسد. [2]

گفتار۲.جایگاه وفضیلت صلوات  

۱/۲.اشرف اعمال

۱.امام حَسَنُ عَسْكرِىُّ(ع): اشرف اعمال مومنان درمراتب زمین تا عرش،صلوات برمحمد وآل پاکیزه اوست ودرودخدابرآنان.[3]

۲/۱.ازعلل خلیل شدن ابراهیم

۲.عَلِي بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَسْكرِي(ع):خداوند،ابراهیم را خلیل خودبرگزید،به جهت کثرت صلوات او برمحمدواهل بیت او.درودخدابرآنان باد. [4]

۳/۱.دعای حضرت موسی ع

   ۳.وقتي حضرت موسى در حال مناجات به نام محمد رسيد، خداوند فرمود:براودرودفرست ای پسرعمران.من وفرشتگانم براودرودمی فرستیم.[5]

۴/۱.صلوات،همتای تكبير و تسبيح  

۴.امام صادِق(ع): صلوات برپیامبرص چون تکبیروتسبیح خداست. [6]   

۵/۱.صلوات، ستايش وثنا برپیامبرص

۵.امام صادق ع درموردآیه إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكتَهُ يصَلُّونَ عَلَى النَّبِي …فرمود:براو،پیامبرص)ثنا گویید وتسلیم اوشوید.[7]

  ۶/۱.صلوات، وفاى به عهد  

  ۶.امام صادق (ع):صلوات برپیامبرص،یعنی پایبندبرمیثاق وعهدی که خداوندفرموده:آیامن پرودگارشما نیستم؟گفتند:آری. [8] 

 ۷/۱.عبادت بودن صلوات

۷. پیامبرص:یادخدای بزرگ،عبادت است.یادمن ویادعلی وفرزندان اوعبادت است. [9]

۸/۱.نقش صلوات در قبولی دعا

 ۸.پیامبرص:درودشمابرمن، مجوزدعای شما ورضایت پروردگارتان می باشد.[10]

۹.امام صادق (ع)اﺯپیامبرص:درودشمابرمن سبب اجابت دعا وپاکی اعمالتان می شود.^[11] 

 ۱۰.امام صادق ع:هرگاه کسی ازشما خواست دعا کند،درآغازدعا صلوات برپیامبرص بفرستد.(تادعایش قبول شود)چون صلوات برپیامبرص قبول درگاه الهی است.وخداونداین چنین نیست که فرازی ازدعارا بپذیرد وفرازی رانپذیرد.^[12]     

۱۱.امام صادق (ع):کسی که حاجتی ازخدای عزوجل دارد،ابتدای دعاصلوات برمحمدوآل اوبفرستد،آنگاه حاجتش رابخواهد،ودرآخرصلوات بفرساتد.[13]

۱۲. رَسُولُ خدا(ص):درآغازووسط وپایان دعا،(باصلوات)مرا واسطه قراردهید.[14] 

۹/۱.برطرف کردن موانع دعا  

۱۳.امام صادق (ع):دعا،محجوب است،تااین که صلوات برمحمد وآل محمدفرستاده شود.[15]

۱۰/۱.سبب بالا رفتن دعا

۱۴.امام صادق (ع):هرگاه پیامبرص(دردعا)یادشود،دعابالا می رود.[16]

  ۱۵.أَمِيرُ الْمُومِنِينَ(ع):کسی که برپیامبرص صلوات بفرستد،دعایش بالا می رود.[17]

۱۱/۱. سبب غمناکی وناراحتی شيطان

صلوات یعنی اتصال وتوسل به معصومین علیهم السلام وپناه بردن به محل امن ازنفوذشیطان.

۱۶.پیامبرخدا(ص): اگر مى‏خواهيد هميشه شيطان غمگين باشد براطاعت ویاد خدا استواروبرصلوات برمحمدوآل محمد مداومت داشته باشيد. ^[18]

۱۲/۱.هاله ای ازنوردرقیامت

۱۷.پیامبرخدا(ص):کسی که برمن یکبارصلوات بفرستد،خداوندتعالی درروزقیامت بالای سروسمت راست وسمت چپ وزیرپا وتمام اعضایش اورا درهاله ازنورقرارمی دهد. ^[19]

  ۱۸.همچنین فرمود: بسیارصلوات برمن بفرستید.صلوات برمن، نوری است  درقبروصراط ودربهشت (برصلوات فرستنده).^[20]

۱۳/۱.چهاراثرصلوات درزیارت جامعه کبیره:

۱۹—۱.پاکی فطرت وخلقت ۲. پاکیزکی نفس،۳.تزکیه جان۴. کفاره گناهان.[21]

    ۱۴/۱.بلندگفتن صلوات،موجب نفاق زدایی

  ۲۰.رَسُولُ اللَّهِ(ص):صدایتان را به صلوات بلند کنید،نفاق را ازمیان می برد.[22]

گفتار۳.آثاروپاداش بی شمارصلوات

  ۱/۳.موجب صیقلی  دل

۲۱.امام مجتبى(ع): قلب زنگار مى‏گيرد و با صلوات صيقل پيدا مى‏كند. [23]

۲/۳.اجابت دعا وپاكى عمل

۲۲. رسول خدا (ص): صلوات شما بر من، سبب اجابت دعاهایتان و پاک کننده اعمالتان است.[24]

 ۳/۳. زدودن نفاق
۲۳.رسول خدا (ص) فرمود: صلوات بر من و بر اهل بیتم، نفاق را از بین می‌برد. [25]

  ۴/۳.محو كننده گناهان جبران ناپذیر

۲۴. امام رضا (ع): هر کس توانایی جبران گناهانش را ندارد، بسیار بر محمد و آل محمد درود بفرستد؛ زیرا صلوات، گناهان را درهم می‌شکند و نابود می‌کند. ^[26]  

۵/۳. پاداش ۷۲شهيد وپاک شدن گناهان

  ۲۵.رسول خدا (ص): هر کس بگوید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»، خداوند پاداش هفتاد و دو شهید به او عطا می‌کند و از گناهانش پاک می‌شود، همچون روزی که از مادر متولد شد.[27]

۶/۳. آغازعمل ازنو

  ۲۶.رسول خدا (ص) : هر کس بر من صلوات بفرستد، در حالی که ایمان داشته باشد و آن را برای خدا انجام دهد، گویا عمل (نیک) را از نو آغاز کرده است. [28]

۷/۳.دریافت رحمت الهی

۲۷.امیرالمؤمنین (ع): با صلوات، به رحمت (الهی) می‌رسید. بر پیامبر خود بسیار صلوات بفرستید.[29]

 ۸/۳.سلامتى وعافیت

۲۸.رسول خدا (ص)  : هر کس یک بار بر من صلوات بفرستد، خداوند دری از عافیت به رویش می‌گشاید.[30]

 ۹/۳.سه پاداش مهم

۲۹.رسول خدا (ص): هر کس بر من یک صلوات بفرستد:
۱. خداوند متعال ده صلوات بر او می‌فرستد.
۲. و ده گناه از او محو می‌کند.
۳. و ده حسنه برای او ثبت می‌نماید. [31]

۱۰/۳.پاداش هزارحسنه

۳۰.رسول خدا (ص): هر کس بگوید: «صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیتِهِ»، خداوند هزار حسنه برای او می‌نویسد. [32]

۱۱/۳.دعاى فرشتگان

۳۱. رسول خدا (ص): خداوند متعال دو فرشته را به خدمت من گماشته است. هرگاه مسلمانی نزد او از من یاد شود و بر من صلوات بفرستد، آن دو فرشته می‌گویند: خداوند تو را بیامرزد. و خداوند و فرشتگانش می‌گویند: آمین. [33] 

  ۱۲/۳.گشوده شدن درهای آسمان  

۳۲.رسول خدا (ص): جبرئیل به من خبر داد که هرگاه مردی از امت من بر من صلوات بفرستد و پس از آن بر اهل بیتم نیز صلوات بفرستد، درهای آسمان به رویش گشوده می‌شود و فرشتگان هفتاد بار بر او درود می‌فرستند. [34]  

۱۳/۳.استغفارفرشتگان برنوشته صلوات

۳۳.رسول خدا (ص): هر کس بر من در کتابی صلوات بفرستد، تا وقتی نام من در آن کتاب است، فرشتگان برای او استغفار می‌کنند. [35]

۱۴/۳.درود خدا

 ۳۴.رسول خدا (ص): هر کس بگوید: «صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ»، خداوند جل‌جلاله می‌فرماید: صَلَّى اللَّهُ عَلَیکَ (خداوند بر تو درود فرستد). [36]   

 ۱۵/۳.پاسخ رسول (ص)

۳۵.امام صادق (ع): خداوند فرشته‌ای به نام «ظهلیل» را بر قبر پیامبر (ص) گماشته است. هرگاه یکی از شما بر او درود و سلام فرستد، آن فرشته می‌گوید: ای رسول خدا! فلانی بر تو سلام و درود فرستاد. پس پیامبر (ص) در پاسخ، سلام می‌فرستد.[37]  

  ۱۷۶/۳.درود خداو فرشتگان وموجودات

۳۶.امام صادق (ع): هر کس بر پیامبر (ص) یک صلوات بفرستد، خداوند هزار صلوات بر او می‌فرستد در هزار صف از فرشتگان، و هیچ مخلوقی نیست مگر اینکه به خاطر درود خدا و فرشتگانش، بر آن بنده درود می‌فرستد.[38]                   

  ۱۷/۳.برآورده شدن صدحاجت

۳۷.امام صادق (ع): هر کس صد بار بگوید: «یا رَبِّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»، صد حاجت برایش برآورده می‌شود؛ سی حاجت برای دنیا و بقیه برای آخرت. [39]

 ۱۸/۳.سبب غمگين شدن شيطان

 ۳۸.رسول خدا (ص): اگر می‌خواهید شیطان همواره غمگین و با چشمانی اشک‌بار و زخم‌های دردناک باشد، بر اطاعت خدا و ذکر او و صلوات بر محمد و آل او مداومت کنید.[40]

  ۱۹/۳.مقام آخرتى

۳۹.رسول خدا (ص): نزدیک‌ترین مردم به من در روز قیامت، کسی است که در دنیا بیشتر بر من صلوات فرستاده باشد. [41]

۲۰/۳.نوردرقبروصراط وبهشت 

۴۰.رسول خدا (ص): بر من بسیار صلوات بفرستید؛ زیرا صلوات بر من، نوری در قبر، نوری بر پل صراط و نوری در بهشت است.[42]

 ۲۱/۳.هاله ای ازنور در قیامت  
۴۱.رسول خدا (ص): هر کس یک بار بر من صلوات بفرستد، خداوند متعال روز قیامت نوری بر سرش، نوری بر طرف راستش، نوری بر طرف چپش، نوری از بالا، نوری از پایین و نوری در تمام اعضایش می‌آفریند.[43]

 ۲۲/۳.صد صلوات بعدنماﺯصبح،مصون ازآتش جهنم

۴۲.امام صادق (ع) به صباح بن سیابه فرمود: آیا می‌خواهی چیزی به تو بیاموزم که خداوند با آن، چهره‌ات را از حرارت جهنم محافظت کند؟ عرض کردم: آری. فرمود: بعد از نماز صبح صد بار صلوات بفرست و بگو: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».^[44]

۲۳/۳.صدحاجت،جهت صلوات بعدازنمازصبح ومغرب

۴۳.امام کاظم (ع): هر کس بعد از نماز صبح و نماز مغرب، قبل از آنکه پاهایش را جمع کند یا با کسی سخن بگوید، این آیه را بخواند: «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيمًا» (احزاب/۵۶) و سپس بگوید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ ذُرِّيَّتِهِ»، خداوند صد حاجت برایش برآورده می‌کند، هفتاد حاجت در دنیا و سی حاجت در آخرت. [45]

 ۲۴/۳. شفاعت پیامبرص

۴۴.رسول خدا (ص): ای علی! هر کس هر روز یا هر شب بر من صلوات بفرستد، شفاعت من برایش واجب می‌گردد، حتی اگر از اهل گناهان کبیره باشد. [46]

 ۲۵/۳.نجات از عذاب جهنم

۴۵.رسول خدا (ص): هر کس هزار بار بر من صلوات بفرستد، خداوند او را هرگز در آتش عذاب نمی‌کند. [47]

 ۲۶/۳.ورودبه بهشت

۴۶.رسول خدا (ص): هر کس آخرین سخنش صلوات بر من و بر علی باشد، وارد بهشت می‌شود.[48]

۲۷/۳.نوشتن پاداش صلوات در شب وروزجمعه

 ۴۷.امام صادق (ع): هنگامی که شب پنجشنبه و شب جمعه فرامی‌رسد، فرشتگانی از آسمان نازل می‌شوند که با قلم‌های طلا و صحیفه‌های نقره همراهند. آنان از عصر پنجشنبه و شب جمعه و روز جمعه تا غروب آفتاب، جز صلوات بر پیامبر (ص) چیزی نمی‌نویسند. [49]

۲۸/۳.صلوات درنمازهمانندتسبیح وتحمیدوتهلیل

۴۸.امام صادق (ع): هنگامی که خداوند تبارک و تعالی محمد (ص) را آفرید، به فرشتگان فرمان داد: از ذکر من به اندازه صلوات بر محمد (ص) بکاهید.گفتن «صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ»  در نماز همانند گفتن «سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ» است. [50]  

  ۲۹/۳.بعدازنماز ظهروفجر،درک امام زمان

۴۹.امام صادق (ع): هر کس بعد از نماز ظهر و نماز فجر در روز جمعه و غیر جمعه بگوید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ»، نمی‌میرد مگر آنکه قائم مهدی (ع) را درک می‌کند.[51]

 ۳۰/۳.ثواب صلوات درروزجمعه

 ۵۰.امام باقر (ع): در روز جمعه، هیچ عبادتی که خداوند با آن پرستش شود، نزد من محبوب‌تر از صلوات بر محمد و آل محمد نیست. [52]

 ۵۱.امام صادق (ع)  : در روز جمعه، هیچ عملی برتر از صلوات بر محمد و آل او نیست.[53]

۳۱/۳.سنگین وزن درترازوی اعمال

  ۵۲.رسول خدا (ص): هر کس در روز جمعه بر من بسیار صلوات بفرستد، خداوند روزی که ترازوها سبک می‌شوند، ترازوی او را سنگین می‌کند. [54]

گفتار۴.عواقب ترك صلوات  

۱/۴.حسرت

۵۳.رسول خدا (ص): هیچ گروهی نیست که در مجلسی گرد آیند و نام خداوند عزوجل را یاد نکنند و بر پیامبرشان صلوات نفرستند، مگر آنکه آن مجلس حسرت و وبالی بر آنان خواهد بود. [55]

۲/۴.بیزاری پیامبرص

۵۴.امام صادق (ع): هر کس به این (صلوات) رغبت ننماید، پس او جاهلی فریفته است که خداوند و رسولش واهل بیتش ازاو بیزارند. [56]

۳/۴.بدبخت وبیچاره

۵۵.رسول خدا (ص): هر کس مرا یاد کند و بر من صلوات نفرستد، بدبخت شده است. [57]

۴/۴.دوری ازرحمت خدا

۵۶.رسول خدا (ص): هر کس نزد او از من یاد شود و بر من صلوات نفرستد، خداوند او را نیامرزد. پس خداوند او را دور (از رحمت خویش) بدارد. [58]

  گفتار۵.صلوات ناقص(ابتر)

مکتب اهل بیت وشیعه، صلوات کامل را برمحمدوآل محمدمی داند.ولی  برخی اهل سنت به ظاهرآیه شریفه فتوا داده وفقط صلوات برمحمد را جایزدانسته وبرآل اوصلوات نمی فرستند.

۱/۵.صلوات کامل: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ

۵۷.شخصی در حضور امام صادق (ع) صلوات بر محمد (ص) فرستاد. حضرت فرمود: این صلوات ابتر (ناقص)است. صلوات درست این است: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ». [59]

۲/۵. صلوات ابتر،ضایع حق اهل بیت

۵۸.امام صادق (ع): پدرم (امام باقر ع) شنید مردی در حالی که به خانه کعبه آویزان شده بود، می‌گفت: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ». پدرم به او فرمود: ای بنده خدا! آن را ناقص مکن. حق ما را ضایع مکن. بگو: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ». [60]

۳/۵.عدم اسشمام بوی بهشت

۵۹.رسول خدا (ص): هر کس بگوید «صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ» و بر آل محمدصلوات نفرستد، بوی بهشت را نخواهد یافت. [61]

۶۰. رسول خدا(ص): کسی که بگوید صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ،خداوند بزرگ می فرماید:درودخدابرتو.پس آن رافراوان بگو.وکسی که گفت:درودبرمحمدوبرآل اودرودنگفت،بوی بهشت را استشمام نخواهدکرد،بویی که ازمسیرپانصدسال به مشام می رسد. [62]

 ۴/۵.گرفتن پاسخ لَا لَبَّيكَ وَ لَا سَعْدَيكَ

۶۱.امام صادق (ع) : هرگاه کسی آل محمد را در صلوات اضافه نکند، خداوند می‌فرماید: «لَا لَبَّيكَ وَ لَا سَعْدَيكَ» (پاسخ مثبت و سعادتی نیست)؛ ای فرشتگانم! دعایش را بالا نبرید، مگر اینکه همراه پیامبر، عترت او را نیز ملحق کند. پس پیوسته (دعایش) حجاب دارد تا اینکه اهل بیتم را به من ملحق کند. [63]

 ۵/۵.عدم قبولی نماز  

۶۲.امام صادق (ع): هرگاه یکی از شما نماز بخواند و در نمازش پیامبروآلش (ص) را یاد نکند، نمازش ازراه بهشت خارج می‌شود. [64]

۶/۵.دلایل قرآنی صلوات برآل محمد به روایت امام رضا ع:

  ۶۳.مامون خلیفه عباسی مجلسی به عنوان کرسی آزاد اندیشی درحضورامام علی بن موسی الرضا (ع) ترتیب داده بود وازعالمان واندیشمندان مخالف مکتب اهل بیت دعوت کرده بود.درمجلس ازصلوات وچگونگی آن پرسیده شود.

امام رﺿﺎ(ع)فرمود:چوﻥ آیه إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ …ﻧﺎﺯل شداﺯﻣﺤﻀﺮرسول خدا(ص)پرسیدﻧﺪ،ﻣﻌﻨﺎی تسلیم به توراداﻧﺴﺘﻴﻢ وآﻥ اطاعت ﻣﺤﺾاست ولی کیفیت صلوات برتوراﻧﻤﻲ داﻧﻴﻢ.

ﺣﻀﺮت فرمود:اَللّهُمَ صَلِّ عَلی مُحَمَّدوَآلِ مُحَمَّدکَما صَلّیتَ وَبارَکتَ عَلی اِبراهیم وَآلِ اِبراهیم اِﻧَّﻚَّ حَمیدٌ ﻣَﺠﻴﺪ. 

سپس امام رﺿﺎ(ع)فرمود:ای مردم!درﺑﻴﻦشما در ﺯﻣﻴﻨﻪ صلوات برمحمّدوآل محمّداختلافی است؟!

گفتند:نه.

مأموﻥ گفت:اﻳﻥ حقیقتی است که اختلافی درآﻥ ﻧﻴﺴﺖ و اﺟماع امت است.امّا ای فرزﻧﺪرسول خدا(ص) آیا دلیل روﺷﻨﻲ ازقرآﻥ دارید؟

امام ع فرمود:آری،درقرآﻥﺣﻀﺮت حق می فرماید: یس،وَالقُرآﻥِ الحَکِیمِ (یس:۱)ﻣﻨﻈﻮرازیس کیست؟

داﻧﺸﻤﻨﺪاﻥ ﻣﺠﻠﺲمأموﻥﮔﻔﺘﻨﺪ:بی شک ﻣﻨﻈﻮرمحمد(ص)است و احدی تردیدی ﻧﺪارد.

ﺣﻀﺮت فرمود:خداوﻧﺪبه محمّدوآل محمّدﻋﻨﺎیتی کرده که احدی به ذات آﻥﻧﻤﻲ رسد مگربا ﻧﻮرعقل وخرد.خدا درقرآﻥ ﺟﺰبه کسی غیر پیامبراﻥ سلام ﻧﻜﺮده است،می فرماید: سلامٌ علی ﻧوح (صافات:۷۹)و سلامٌ علی ابراهیم (صافات:۱۰۹)و سلامٌ علی موسی وهاروﻥ(صافا ت:۱۲۰) و نفرمودسلام علی آل نوح،وسلام علی آل ابراهیم و سلام علی آل موسی و هارون. ولی فرمود: سلامٌ علی آل یس (صافّات:۱۳۰)یعنی آل محمّد صلوات الله علیهم.

مامون گفت: دانستم که شرح وبیان این واقعیت در معدن نبوت هست[65].

گفتار۶.صلوات درروایات اهل سنت

 ۶۴.در روایات اهل سنت تصريح شده كه” آل محمد” را بايد به هنگام صلوات ذكر كرد.[66]

 ۱/۶. صلوات ابتر در کتب اهل سنت 
 ۶۵.ابن حجرعسقلانی نقل می‌کند که پیامبر (ص) فرمود: «بر من صلوات ابتر(ناقص) نفرستید».

گفتند: صلوات ابتر چیست؟

فرمود: این که بگویید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ» و (سپس) خودداری کنید (و آلش را ذکر نکنید). بلکه بگویید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».[67]  

۶۶.رسول خدا (ص) فرمود: بر من صلوات ناقص وابتر نفرستید، بلکه آن را به اهل بیتم متصل کنید و آنان را قطع نکنید؛ زیرا هر نسب و سببی روز قیامت قطع می‌شود، مگر نسب من. [68]

 این حدیث یا مشابه آن در منابع معروف اهل سنت مانند صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابو داود، ترمذی، نسائی، ابن ماجه و… نیز آمده است.[69]

شافعی نیز به این امر اشاره کرده است. [70]

    گفتار۷.احکام فقهی صلوات ،وجوب واستحباب       

  الف.وجوب درتشهد نماز

   ۱/۷. همه فقهای شیعی به اتفاق وجمعى از فقهاى بزرگ اهل سنت اضافه”” آل محمد” را بر نام آن حضرت در تشهد نماز واجب مى‏شمرند . علامه حلى” در” تذكره” در بحث تشهد اين قول را علاوه بر همه علماى شيعه از امام احمد و بعضى از شافعيه نقل مى‏كند.

  ۲/۷. روايات وفتاوای برخی اهل سنت بر وجوب

  ۶۷.عايشه مى‏گويد:ازرسول خدا(ص)شنیدم می فرمود:نمازبدون طهارت وبدون سلام برمن قبول نخواهد شد  .[71]

شافعى، صلوات را در تشهد واجب مى‏داند،

” احمدبن حنبل ” در يكى از دو روايت كه از او نقل شده وجمعى از فقهاى اهل تسنن اضافه آل محمد را هم واجب مى‏دانند.

” ابو حنيفه” صلوات درتشهد را واجب نمی داند [72]

 ۳/۷.صلوات کامل‌کننده نماز  

۶۸.امام صادق (ع) فرمود: همانا صلوات بر پیامبر (ص) جزء کامل‌کننده نماز است. [73]

۶۹.امام صادق (ع)  : هر کس نماز بخواند و بر پیامبر (ص) صلوات نفرستد و آن را عمداً ترک کند، نمازی ندارد.[74]

۷۰.امام صادق (ع): هیچ نمازی پذیرفته نمی‌شود، مگر اینکه در آن محمد و آل محمد ذکر شوند.[75]

 ۴/۷.صلوات، زکات نماز و جزء آن
۷۱.پیامبر (ص): هرگاه در نمازت نشستی، صلوات بر من را ترک مکن؛ زیرا آن زکات نماز است.[76]

این روایات به احتمال زیاد ناظربه وجوب صلوات درتشهدنمازباشد.

 ب.موارداستحباب صلوات

۵/۷.پاداش،درحدرکوع وسجودوقیام

۷۲.امام باقر (ع) : هر کس در رکوع، سجود و قیامش (درنماز) بگوید: «صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»، خداوند برای او به اندازه (ثواب) آن رکوع، سجود و قیام می‌نویسد. [77]

۶/۷. به هنگام شنیدن نام پیامبرص

۷۳.امام صادق (ع): هرگاه پیامبر (ص) یاد شد، بر او بسیار صلوات بفرستید.[78]

  ۷۴.امام باقر (ع)  : هرگاه پیامبر را یاد کردی یا ذاکری او را در اذان یا غیر آن یاد کرد، بر او صلوات بفرست. [79]

 ۷/۷.بخیل بودن درفرستادن صلوات

۷۵.رسول خدا (ص)  : بخیل به ‌راستی کسی است که نزد او از من یاد شود و بر من صلوات نفرستد.[80]

۷۶.رسول خدا (ص): بی‌مروت‌ ترین مردم، مردی است که نزد او از من یاد شود و بر من صلوات نفرستد.[81]  

۸/۷.هنگام ورود و خروج مسجد

۷۷.امام صادق (ع): هرگاه وارد مسجد شدی، بر پیامبر (ص) صلوات بفرست و هنگامی که خارج شدی نیز چنین کن.[82]

  ۹/۷. وقت عطسه وذبح حیوان

 ۷۸.ازامام رضاع:صلوات برپیامبر(ص)درهمه حالات واجب است.وهمچنین به هنگام عطسه وذبح حیوان.(البته وجوب درروایت حمل براستحباب می شود.چون کسی نگفته صلوات درغیرتشهد وبه هنگام عطسه ویاذبح واجب است. [83]

۱۰/۷.هنگام تلاوت آيه إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكتَهُ يصَلُّونَ

    ۷۹. أمِيرُ الْمُومِنِينَ(ع):هرگاه آیه “إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكتَهُ يصَلُّونَ عَلَى النَّبِي “(احزاب:۵۶) راخواندی برپیامبر صلوات بفرستید.چه درنماز وچه غیرنماز. [84] 

 گفتار۸.کارکردصلوات درابعادعبادی،اعتقادی ،سیاسی واجتماعی  

   صلوات بر محمد و آل محمد (ص)، تنها یک ذکر عبادی محض نیست، بلکه دارای ابعاد عمیق عبادی،اعتقادی ،سیاسی و اجتماعی است که آن را به یک شعار هویتی و یک اصل بنیادین در مکتب اهل بیت (ع) تبدیل کرده است.  

۱/۸.بعدعبادی

 وسیله تقرب به خد. طبق احادیث مذکور، صلوات تنها یک درود بر پیامبر نیست، بلکه ارزشمندترین وبافضیلت ترین عبادت عملی است که مستقیماً توسط خدا و فرشتگان پاسخ داده می‌شود و باعث تقرب به خداوند ورضوان الهی می‌گردد.

 هیچ دعایی به پای صلوات نمی رسد.دعایی که دراجابت ردخورندارد.حتی موجب قبولی دعا هاوبرطرف کردن موانع دعاهاست.مومن را درهاله ای ازنورقرارمی دهد.قبروقیامت اورا روشن می کند. درروایت شماره ۱۷پیامبرخدا(ص) فرمود:کسی که برمن یکبارصلوات بفرستد،خداوندتعالی درروزقیامت بالای سروسمت راست وسمت چپ وزیرپا وتمام اعضایش اورا درهاله ازنورقرارمی دهد. وبهترین سلاح مبارزه باشیطان است.همچنان که درروایت۱۶ازپیامبرخدا(ص): اگر مى‏خواهيد هميشه شيطان غمگين باشد براطاعت ویاد خدا استواروبرصلوات برمحمدوآل محمد مداومت داشته باشيد.

۲/۸. بُعد اعتقادی           

اعتراف به مقام «امامت» و «ولایت»: صلوات کامل، یعنی ذکر «آل محمد» در کنار نام پیامبر، در حقیقت اقرار و تأکید بر استمرار رسالت و لزوم پیروی از امامان معصوم (ع) پس از رسول خدا (ص) است. این کار، اصل امامت را که یکی ازاصول مکتب اهل بیت (ع) ومذهب تشیع است، در اعتقادات یک فردبا ایمان نهادینه می‌کند.درمنظراسلام ناب محمدی ص،عبادات بدون امامت اهل بیت عصمت ارزشی ندارد.

• تعیین خط تمایز تشیع: در طول تاریخ، نحوه صلوات فرستادن به یک نشانه تشخیصی بین پیروان مکتب اهل بیت (ع) و مکتب خلفاء تبدیل شد. کسانی که صلوات بر «آل محمد» تأکید داشتند، به طور ضمنی به جانشینی بلافصل امام علی (ع) و اهل بیت عصمت (ع) معتقد بودند. این امر، بعد اعتقادی صلوات را پررنگ‌تر کرد.این نشان‌دهنده جایگاه بی‌نظیر اهل بیت (ع) در منظومه خلقت و قرب آنها به ذات اقدس الهی است.چندین روایت به این موضوع اشاره داشت.

۳/۸. بُعد سیاسی  

  یک.صلوات یعنی اعلان توّلی وتبری. توّلی اهل بیت علیهم السلام.وبراءت ازستمگران وغاصبان وطاغوت ها.امام سجاد ع درصحیفه سجادیه درهرفرازازدعاهایش برمحمد وآل محمد صلوات می فرستد.این تکراراشاره بعد سیاسی صلوات دارد.

دو.صلوات نوعی مانیفست سیاسی شیعه در دوران حاکمیت نامشروع است. در دوره‌ای که حکومت‌های جوروستم،مانند امویان و عباسیان بر مسند قدرت بودند و سعی در محو اسلام ناب ونام اهل بیت (ع) داشتند، ذکر «آل محمد» در صلوات به یک اعتراض سیاسی آرام اما فراگیر تبدیل شد. هر بار که یک شیعه در نماز، در دعا یا در یک جمع عمومی، صلوات کامل می‌فرستاد، در حقیقت وفاداری خود را به حکومت حق اهل بیت (ع) و عدم مشروعیت حاکمان وقت اعلام می‌کرد.

سه.صلوات دربعدسیاسی،شکل‌دهنده هویت جمعی است. این عمل مشترک، باعث ایجاد انسجام و همبستگی میان پیروان اهل بیت (ع) در جغرافیا و دوره‌های مختلف تاریخی شده وهست.آنها با این شعار، یکدیگر را می‌شناسند و به جمع خودی پیوند می‌زنند.

چهار.صلوات نفی سکوت در برابر ظلم است. تأکید احادیث بر اینکه صلوات بدون آل محمد، ناقص، مردود و باعث دوری از بهشت وقبولی عبادتی چون نمازاست، پیامی سیاسی دارد: سکوت در برابر غصب حق اهل بیت (ع) و جدا کردن راه آنان از راه پیامبر (ص)، عملی نادرست و گناه‌آلود است. این امر پیروان خود را از انفعال سیاسی خارج می‌کند.

۴/۸. بُعد اجتماعی و تربیتی

یک.تأکید بر الگوگیری اجتماعی: اهل بیت (ع) تنها مرجعیت دینی نیستند، بلکه الگوی کامل زندگی فردی و اجتماعی هستند. صلوات بر آنها، یادآوری روزمره برای پیروی از سیره آنها در اخلاق، عدالت، تعامل با مردم، کمک به محرومان و مدیریت جامعه است.

دو.ایجاد پیوند عاطفی با رهبران دینی: تکرار روزانه صلوات، یک پیوند قلبی و عاطفی مستمر بین امت و پیشوایان دینی‌شان ایجاد می‌کند. این پیوند، پایه‌ای برای اطاعت و پیروی در تمام شئون زندگی می‌شود.

سه.زمینه‌ساز فرهنگ انتظار: از آنجا که حجت خدا در هر زمان، یکی از همین «آل» است، صلوات بر آنها، یادآوری همیشگی اصل وجود امامت و مهدویت است. به ویژه با توجه به احادیثی که صلوات را عامل تعجیل در فرج می‌دانند، این بعد اجتماعی-اعتقادی پررنگ می‌شود.

چهار.وحدت‌بخشی امت اسلامی :از نگاه مکتب اهل بیت علیم السلام ومکتب تشیع، تمسک به ثقلین (قرآن و عترت) تنها راه نجات و وحدت واقعی است.روایت ثقلین اجماع راویان شیعه واهل سنت است. بنابراین، صلوات کامل، دعوت غیرمستقیم تمام مسلمانان برای بازگشت به این دو اصل و تشکیل امت واحده حول محور اهل بیت (ع) است.که درعصرظهورتحقق خواهدشد.

جمع‌بندی نهایی:

صلوات بر محمد و آل محمد (ص)، یک «پرچم اعتقادی» و یک «شعار هویتی» است. این ذکر ساده، در باطن خود حامل این پیام‌هاست:

۱.اعتقادی وعبادی :ما به امامت و ولایت اهل بیت (ع) معتقدیموآنان راواسطه قبولی عبادات وتقرب الهی می دانیم.

۲.سیاسی: ما پیرو خط مشی اهل بیت (ع)  در اداره جامعه هستیم و حکومت‌های مخالف آن خط را مشروع نمی‌دانیم.

۳.اجتماعی: ما خود را ملزم به پیروی از اخلاق و سیره اجتماعی اهل بیت (ع) می‌دانیم و با یاد روزمره آنان، پیوند خود را با رهبری الهی حفظ می‌کنیم.

به همین دلیل است که در روایات با چنین تأکید و جزئیاتی درباره آن سخن گفته شده و ترک ذکر «آل» به شدت تقبیح شده است؛ زیرا ترک آن به معنای کمرنگ کردن یا قطع کردن این پیوند همه‌جانبه است.

---

[1] . رک. مفردات راغب.

[2] . تفسير نمونه، ج‏۱۷، ص۴۱۷و۴۱۸ ازمجمع البيان

[3] . قَالَ إِنَّ اشْرَفَ أَعْمَالِ الْمُومِنِينَ فِي مَرَاتِبِهِمُ الَّتِي قَدْ رُتِّبُوا فِيهَا مِنْ الثَّرَى إِلَى الْعَرْشِ الصَّلَاةُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيبِينَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِمْ[بحار الأنوار، ج۹۱، ص۶۲].

[4] . ِانَّمَا اتَّخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا لِكثْرَةِ صَلَاتِهِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيهِمْ[علل الشرائع، ج۱، ص۳۴].

[5] . فَصَلِّ عَلَيهِ يا ابْنَ عِمْرَانَ فَإِنِّي أُصَلِّي عَلَيهِ وَ مَلَائِكتِي[كافى، ج۸، ص۴۲]. 

[6] . إنَّ الصَّلَاةَ عَلَى نَبِي اللَّهِ (ص) كهَيئَةِ التَّكبِير وَ التَّسْبِيحِ[كافى، ج۳، ص۳۲۲].

[7] . قَالَ الصَّادِقُ(ع):في قول الله عز و جل “إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكتَهُ يصَلُّونَ عَلَى النَّبِي يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً “(احزاب:۵۶) فقال قال: أثنوا عليه و سلموا له[المحاسن، ج۲، ص۳۲۸].

[8] . من صلى على النبي (ص) فمعناه أني أنا على الميثاق و الوفاء الذي قبلت حين قوله “أَ لَسْتُ بِرَبِّكمْ قالُوا بَلى”(اعراف:۱۷۲)[معاني الأخبار، ص۱۱۵].

[9] . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص):ذِكرُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِبَادَةٌ وَ ذِكرِي عِبَادَةٌ وَ ذِكرُ عَلِي عِبَادَةٌ وَ ذِكرُ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ عِبَادَةٌ[اختصاص مفيد، ص۲۲۳].

[10] . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص):صَلَاتُكمْ عَلَي مُجَوِّزَةٌ لِدُعَائِكمْ وَ مَرْضَاةٌ لِرَبِّكمْ[الجعفريات، ص۲۱۵].

[11].صَلَاتُكُمْ عَلَيَّ إِجَابَةٌ لِدُعَائِكُمْ وَ زَكَاةٌ لِأَعْمَالِكُمْ⁽وسائل،ج ۷،ص۹۶ ،باب۳۶،ح۸۸۳۷) .

[12] . إِذَا دَعَا أَحَدُكُمْ فَلْيَبْدَأْ بِالصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ ع- فَإِنَّ الصَّلَاةَ عَلَى النَّبِيِّ ع مَقْبُولَةٌ وَ لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَقْبَلَ بَعْضَ الدُّعَاءِ وَ يَرُدَّ بَعْضاً (وسائل الشيعة ؛ ج‏۷ ؛ ص ۹۶ وأمالى طوسى، ج۶، ص۱۷۲. )

[13] . مَنْ كانَتْ لَهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَاجَةٌ فَلْيبْدَأْ بِالصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ثُمَّ يسْأَلُ حَاجَتَهُ ثُمَّ يخْتِمُ بِالصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ[كافى، ج۲، ص۴۹۴].

[14] . اجْعَلُونِي فِي أَوَّلِ الدُّعَاءِ وَ فِي آخِرِهِ وَ فِي وَسَطِهِ[كافى، ج۲، ص۴۹۲].

[15] . لَا يزَالُ الدُّعَاءُ مَحْجُوباً حَتَّى يصَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ[كافى، ج۲، ص۴۹۱].

[16] . إذَا ذَكرَ النَّبِي (ص) رُفِعَ الدُّعَاءُ[كافى، ج۲، ص۴۹۱].

[17] . مَنْ صَلَّى عَلَى النَّبِي (ص) رُفِعَتْ دَعْوَتُهُ[عدة الداعي، ص۱۶۵].

[18] . فإن أردتم أن تديموا على إبليس سخنة عينه و ألم جراحاته فداوموا على طاعة الله و ذكره، و الصلاة على محمد و آله[تفسير الإمام العسكري، ص۳۹۶].

[19] . مَنْ صَلَّى عَلَي مَرَّةً خَلَقَ اللَّهُ تَعَالَى يوْمَ الْقِيامَةِ عَلَى رَأْسِهِ نُوراً وَ عَلَى يمِينِهِ نُوراً وَ عَلَى شِمَالِهِ نُوراً وَ مِنْ فَوْقِهِ نُوراً وَ مِنْ تَحْتِهِ نُوراً وَ فِي جَمِيعِ أَعْضَائِهِ نُوراً(جامع الأخبار، ص۶۰).

[20] . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص):أَكثِرُوا الصَّلَاةَ عَلَي فَإِنَّ الصَّلَاةَ عَلَي نُورٌ فِي الْقَبْرِ وَ نُورٌ عَلَى الصِّرَاطِ وَ نُورٌ فِي الْجَنَّة(الدعوات، ص۲۱۶).

[21] . وَ جَعَلَ‏ صَلَوَاتِنَا عَلَيْكُمْ رَحْمَةً لَنَا وَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِنَا إِذَا اخْتَارَكُمْ لَنَا وَ طَيَّبَ خَلْقَنَا بِمَا مَنَّ بِهِ عَلَيْنَا مِنْ وَلَايَتِكُمْ (كافي (اسلامية)،ج۴،ص۵۵۹،ح۱ )

 وَ جَعَلَ صَلَوَاتِنَا عَلَيْكُمْ‏ وَ مَا خَصَّنَا بِهِ مِنْ وَلَايَتِكُمْ طِيباً لِخَلْقِنَا وَ طَهَارَةً لِأَنْفُسِنَا وَ تَزْكِيَةً لَنَا وَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِنَا ( من لا يحضره الفقيه ، ج‏۲،ص۶۱۳) .

[22] . ارْفَعُوا أَصْوَاتَكمْ بِالصَّلَاةِ عَلَي فَإِنَّهَا تَذْهَبُ بِالنِّفَاقِ[كافى، ج۲، ص۴۹۳].

[23] . وسايل، ج۴، ص۱۲۱؟

[24] . صَلَاتُكمْ عَلَي إِجَابَةٌ لِدُعَائِكمْ وَ زَكاةٌ لِأَعْمَالِكمْ [أمالی طوسی، ج۸، ص۲۱۵].

[25] . الصَّلَاةُ عَلَي وَ عَلَى أَهْلِ بَيتِي تَذْهَبُ بِالنِّفَاقِ [کافی، ج۲، ص۴۹۲].

[26]. مَنْ لَمْ يَقْدِرْ عَلَى مَا يُكَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْيُكْثِرْ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَإِنَّهَا تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْماً وَ قَالَ ع الصَّلَاةُ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ تَعْدِلُ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ التَّسْبِيحَ وَ التَّهْلِيلَ وَ التَّكْبِيرَ(بحار،ج۹۱،ص۴۷، باب۴۹،ح۲،عیون اخبار الرﺿﺎ ،ج۲،ص  ۲۹۴ح۵۲.)

[27] . مَنْ قَالَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ أَعْطَاهُ اللَّهُ أَجْرَ اثْنَينِ وَ سَبْعِينَ شَهِيداً وَ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كيوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ[جامع الأخبار، ص۵۹] .

[28] . منْ صَلَّى عَلَي إِيمَاناً وَ احْتِسَاباً اسْتَأْنَفَ الْعَمَلَ [ثواب الأعمال، ص۳۷]

[29] . بِالصَّلَاةِ تَنَالُونَ الرَّحْمَةَ أَكثِرُوا مِنَ الصَّلَاةِ عَلَى نَبِيكمْ [کافی، ج۸، ص۱۸]

[30] . مَنْ صَلَّى عَلَي مَرَّةً فَتَحَ اللَّهُ عَلَيهِ بَاباً مِنَ الْعَافِيةِ[جامع الأخبار، ص۵۹]. 

[31] . من صلى علي صلاة۱.صلى الله تعالى بها عليه عشر صلوات۲.و محا عنه عشر سيئات۳.و أثبت له بها عشر حسنات[بحار الأنوار، ج۹۱، ص۶۴] .

[32] . مَنْ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ كتَبَ اللَّهُ لَهُ أَلْفَ حَسَنَةٍ [ثواب الأعمال، ص۱۵۵].

[33] . إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى وَكلَ بِي مَلَكينِ فَلَا أُذْكرُ عِنْدَ مُسْلِمٍ فَيصَلِّي عَلَي إِلَّا قَالَ لَهُ ذَانِك الْمَلَكانِ غَفَرَ اللَّهُ لَك وَ قَالَ اللَّهُ وَ مَلَائِكتُهُ آمِينَ[عوالي اللآلي، ج۲، ص۳۸] .

[34] . أَخْبَرَنِي جَبْرَئِيلُ أَنَّ الرَّجُلَ مِنْ أُمَّتِي إِذَا صَلَّى عَلَي وَ أَتْبَعَ بِالصَّلَاةِ عَلَى أَهْلِ بَيتِي فُتِّحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَ صَلَّتْ عَلَيهِ الْمَلَائِكةُ سَبْعِينَ صَلَاةً [ثواب الأعمال، ص۱۵۷].

[35] . من صلى علي في كتاب لم تزل الملائكة تستغفر له ما دام اسمي في ذلك الكتاب [منية المريد، ص۳۴۷]   

[36] . مَنْ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيك [أمالی صدوق، ص۳۷۹].    

[37] . وكل الله بقبر النبي (ص) ملكا يقال له ظهليل إذا صلى عليه أحدكم و سلم عليه قال له يا رسول الله فلان سلم عليك و صلى عليك قال فيرد النبي صلى الله عليه بالسلام[بحار الأنوار، ج۹۱، ص۶۸].   

[38] . مَنْ صَلَّى عَلَى النَّبِي (ص) صَلَاةً وَاحِدَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ أَلْفَ صَلَاةٍ فِي أَلْفِ صَفٍّ مِنَ الْمَلَائِكةِ وَ لَمْ يبْقَ شَيءٌ مِمَّا خَلَقَهُ اللَّهُ إِلَّا صَلَّى عَلَى الْعَبْدِ لِصَلَاةِ اللَّهِ عَلَيهِ وَ صَلَاةِ مَلَائِكتِهِ [کافی، ج۲، ص۴۹۲].

[39] . مَنْ قَالَ يا رَبِّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ مِائَةَ مَرَّةٍ قُضِيتْ لَهُ مِائَةُ حَاجَةٍ ثَلَاثُونَ لِلدُّنْيا وَ الْبَاقِي لِلآخِرَةِ   [کافی، ج۲، ص۴۹۳].

[40] . فإن أردتم أن تديموا على إبليس سخنة عينه و ألم جراحاته فداوموا على طاعة الله و ذكره، و الصلاة على محمد و آله  [تفسیر الإمام العسکري، ص۳۹۶]

[41] . أَوْلَى النَّاسِ بِي يوْمَ الْقِيامَةِ أَكثَرُهُمْ عَلَي صَلَاةً (فِي دَارِ الدُّنْيا)[مکارم الأخلاق، ص۳۱۲].

[42] . أَكثِرُوا الصَّلَاةَ عَلَي فَإِنَّ الصَّلَاةَ عَلَي نُورٌ فِي الْقَبْرِ وَ نُورٌ عَلَى الصِّرَاطِ وَ نُورٌ فِي الْجَنَّة[الدعوات، ص۲۱۶].  

[43] . مَنْ صَلَّى عَلَي مَرَّةً خَلَقَ اللَّهُ تَعَالَى يوْمَ الْقِيامَةِ عَلَى رَأْسِهِ نُوراً وَ عَلَى يمِينِهِ نُوراً وَ عَلَى شِمَالِهِ نُوراً وَ مِنْ فَوْقِهِ نُوراً وَ مِنْ تَحْتِهِ نُوراً وَ فِي جَمِيعِ أَعْضَائِهِ نُوراً[جامع الأخبار، ص۶۰]  

[44] . أَ لَا أُعَلِّمُكَ شَيْئاً يَقِي اللَّهُ بِهِ وَجْهَكَ مِنْ حَرِّ جَهَنَّمَ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ قُلْ بَعْدَ الْفَجْرِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ مِائَةَ مَرَّةٍ يَقِي اللَّهُ بِهِ وَجْهَكَ مِنْ حَرِّ جَهَنَّمَ(ثواب الأعمال،ص ۱۵۵)

[45] . ثواب الأعمال، ص۱۵۶

[46] . يا عَلِي مَنْ صَلَّى عَلَي كلَّ يوْمٍ أَوْ كلَّ لَيلَةٍ وَجَبَتْ لَهُ شَفَاعَتِي وَ لَوْ كانَ مِنْ أَهْلِ الْكبَائِرِ  [جامع الأخبار، ص۵۹].

[47] . مَنْ صَلَّى عَلَي أَلْفَ مَرَّةٍ لَا يعَذِّبُهُ اللَّهُ فِي النَّارِ أَبَداً [بحار الأنوار، ج۹۱، ص۶۳]

[48] . مَنْ كانَ آخِرُ كلَامِهِ الصَّلَاةَ عَلَي وَ عَلَى عَلِي دَخَلَ الْجَنَّةَ.[عيون أخبار الرضا (ع)، ج۲، ص۶۴]

[49] . إِذَا كانَتْ عَشِيةُ الْخَمِيسِ وَ لَيلَةُ الْجُمُعَةِ نَزَلَتْ مَلَائِكةٌ مِنَ السَّمَاءِ وَ مَعَهَا أَقْلَامُ الذَّهَبِ وَ صُحُفُ الْفِضَّةِ لَا يكتُبُونَ عَشِيةَ الْخَمِيسِ وَ لَيلَةَ الْجُمُعَةِ وَ يوْمَ الْجُمُعَةِ إِلَى أَنْ تَغِيبَ الشَّمْسُ إِلَّا الصَّلَاةَ عَلَى النَّبِي ص [من لا يحضره الفقيه، ج۱، ص۴۲۴]

[50] . إِنَّ اللَّهَ تَبَارَك وَ تَعَالَى لَمَّا خَلَقَ مُحَمَّداً أَمَرَ الْمَلَائِكةَ فَقَالَ انْقُصُوا مِنْ ذِكرِي بِمِقْدَارِ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ (ص) فَقَوْلُ الرَّجُلِ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّد فِي الصَّلَاةِ مِثْلُ قَوْلِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكبَرُ. [جمال الأسبوع، ص۲۳۶].  

[51] . من قال بعد صلاة الظهر و صلاة الفجر في الجمعة و غيرها اللهم صل على محمد و آل محمد و عجل فرجهم لم يمت حتى يدرك القائم المهدي (ع) [بحار الأنوار، ج۸۶، ص۳۶۳].

[52] . مَا مِنْ شَيءٍ يعْبَدُ اللَّهُ بِهِ يوْمَ الْجُمُعَةِ أَحَبَّ إِلَي مِنَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ [کافی، ج۳، ص۴۲۹].

[53] . مَا مِنْ عَمَلٍ أَفْضَلَ يوْمَ الْجُمُعَةِ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ[روضة الواعظين، ج۲، ص۳۹۲].

[54] . مَنْ أَكثَرَ فِيهِ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَي ثَقَّلَ اللَّهُ مِيزَانَهُ يوْمَ تَخِفُّ الْمَوَازِينُ [أمالی صدوق، ص۹۳].

[55] . مَا مِنْ قَوْمٍ اجْتَمَعُوا فِي مَجْلِسٍ فَلَمْ يذْكرُوا اسْمَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَمْ يصَلُّوا عَلَى نَبِيهِمْ إِلَّا كانَ ذَلِك الْمَجْلِسُ حَسْرَةً وَ وَبَالًا عَلَيهِمْ [کافی، ج۲، ص۴۹۷].

[56] . مَنْ لَمْ يرْغَبْ فِي هَذَا (صلوات) فَهُوَ جَاهِلٌ مَغْرُورٌ قَدْ بَرِئَ اللَّهُ مِنْهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَهْلُ بَيتِهِ [کافی، ج۲، ص۴۹۲].

[57] . مَنْ ذَكرَنِي فَلَمْ يصَلِّ عَلَي فَقَدْ شَقِي[جامع الأخبار، ص۵۹]

[58] . مَنْ ذُكرْتُ عِنْدَهُ فَلَمْ يصَلِّ عَلَي فَلَمْ يغْفِرِ اللَّهُ لَهُ فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ [کافی، ج۴، ص۶۷].

[59] . سَمِعَ أَبِي رَجُلًا مُتَعَلِّقاً بِالْبَيتِ وَ هُوَ يقُولُ: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ فَقَالَ لَهُ أَبِي: يا عَبْدَ اللَّهِ! لَا تَبْتُرْهَا لَا تَظْلِمْنَا حَقَّنَا قُلِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيتِهِ.[كافى، ج۲، ص۴۹۵].  

[60] . كافى، ج۲، ص۴۹۵.

[61] . قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ لَمْ يصَلِّ عَلَى آلِهِ لَمْ يجِدْ رِيحَ الْجَنَّةِ. [أمالى صدوق، ص۲۰۰].

[62] . مَنْ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ- قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ فَلْيُكْثِرْ مِنْ ذَلِكَ وَ مَنْ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ- وَ لَمْ يُصَلِّ عَلَى آلِهِ لَمْ يَجِدْ رِيحَ الْجَنَّةِ وَ رِيحُهَا يُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ.(وسائل الشیعه،ج۷،ص۲۰۳،باب۴۲ح۹۱۱۶؛امالی صدوق،ص ۳۷۹،ح ۶. .

[63] . لَا لَبَّيك وَ لَا سَعْدَيك يا مَلَائِكتِي لَا تُصْعِدُوا دُعَائهُ إِلَّا أَنْ يلْحِقَ بِالنَّبِي عِتْرَتَهُ فَلَا يزَالُ مَحْجُوباً حَتَّى يلْحِقَ بِي أَهْلَ بَيتِي. [ثواب الأعمال، ص۱۵۷].

[64] . إِذَا صَلَّى أَحَدُكمْ وَ لَمْ يذْكرِ النَّبِي وَ آلَهُ (ص) فِي صَلَاتِهِ يسْلَك بِصَلَاتِهِ غَيرَ سَبِيلِ الْجَنَّةِ [كافى، ج۲، ص۴۹۵].

[65] .  فَقَوْلُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى- إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً وَ قَدْ عَلِمَ الْمُعَانِدُونَ مِنْهُمْ أَنَّهُ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَرَفْنَا التَّسْلِيمَ عَلَيْكَ فَكَيْفَ الصَّلَاةُ عَلَيْكَ فَقَالَ تَقُولُونَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ فَهَلْ بَيْنَكُمْ مَعَاشِرَ النَّاسِ فِي هَذَا خِلَافٌ قَالُوا لَا قَالَ الْمَأْمُونُ هَذَا مِمَّا لَا خِلَافَ فِيهِ أَصْلًا وَ عَلَيْهِ الْإِجْمَاعُ فَهَلْ عِنْدَكَ فِي الْآل شَيْ‏ءٌ أَوْضَحُ مِنْ هَذَا فِي الْقُرْآنِ؟

 قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع نَعَمْ أَخْبِرُونِي عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- يس وَ الْقُرْآنِ الْحَكِيمِ إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ. عَلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ‏ فَمَنْ عَنَى بِقَوْلِهِ‏ يس‏ قَالَتِ الْعُلَمَاءُ يس‏ مُحَمَّدٌ ص لَمْ يَشُكَّ فِيهِ أَحَدٌ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع فَإِنَّ اللَّهَ أَعْطَى مُحَمَّداً ص وَ آلَ مُحَمَّدٍ مِنْ ذَلِكَ فَضْلًا لَا يَبْلُغُ أَحَدٌ كُنْهَ وَصْفِهِ إِلَّا مَنْ عَقَلَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ لَمْ يُسَلِّمْ عَلَى أَحَدٍ إِلَّا عَلَى الْأَنْبِيَاءِ فَقَالَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى‏ سَلامٌ عَلى‏ نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ‏ وَ قَالَ‏ سَلامٌ عَلى‏ إِبْراهِيمَ‏ وَ قَالَ‏ سَلامٌ عَلى‏ مُوسى‏ وَ هارُونَ‏ وَ لَمْ يَقُلْ سَلَامٌ عَلَى آلِ نُوحٍ وَ لَمْ يَقُلْ سَلَامٌ عَلَى آلِ مُوسَى وَ لَا آلِ إِبْرَاهِيمَ وَ قَالَ سَلَامٌ عَلَى آلِ‏ يس‏ يَعْنِي آلَ مُحَمَّدٍ ص فَقَالَ الْمَأْمُونُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ فِي مَعْدِنِ النُّبُوَّةِ شَرْحُ هَذَا وَ بَيَانُهُ فَهَذِهِ السَّابِعَة (تفسیر صافی،ج ۴،ص ۲۸۱ ذیل آیه ۱۳۰ صافات؛ ابن بابويه، محمد بن على، الأمالي (للصدوق)، كتابچى – تهران، ششم، ۱۳۷۶ش.  ص۵۳۰ وبحار،ج۲۵،ص۲۲۹،باب ۷،ح۲۰؛عیون اخبار الرﺿﺎ، ص۲۳۲،ح۱،و تفسير نور الثقلين، ج‏۴، ص: ۴۳۲وتحف العقول ،ترجمه كمره‏اى ؛ ص۴۵۶) این روایت راسیوطی ازاهل سنت از كتب معروف و مشهورخود،از گروهى از صحابه از جمله” ابن عباس” و” طلحه” و” ابو سعيد خدرى” و” ابو هريره” و” ابو مسعود انصارى” و” بريده” و” ابن مسعود” و” كعب بن عجره” و امير مؤمنان على ع نقل کرده است   تفسير” در المنثور” ج۵،ص۲۱۶-۲۱۷ آيه ۵۶سوره احزاب  و صحيح” بخارى” ج۶ ،ص۱۵۱و درصحيح مسلم ج۱ ،ص ۳۰۵باب الصلاة على النبى (ص). دو روايت در اين زمينه آمده است )

[66] . تفسير نمونه، ج‏۱۷، ص: ۴۱۹.

[67] . لا تصلوا على الصلاة البتراء فقالوا و ما الصلاة البتراء؟ قال تقولون: اللهم صل على محمد، و تمسكون، بل قولوا اللهم صل على محمد و آل محمد (تفسير نمونه، ج‏۱۷، ص: ۴۲۰ به نقل از کتاب الصواعق المحرقه، ص۱۴۴).  

[68] . لَا تُصَلُّوا عَلَي صَلَاةً مَبْتُورَةً بَلْ صِلُوا إِلَي أَهْلَ بَيتِي وَ لَا تَقْطَعُوهُمْ فَإِنَّ كلَّ نَسَبٍ وَ سَبَبٍ يوْمَ الْقِيامَةِ مُنْقَطِعٌ إِلَّا نَسَبِي[ وسائل الشيعة، ج۷، ص۲۰۷].

[69] . درّ المنثور حديث ۱۹، صحيح بخارى، ج۶، ص۱۵۱ و صحيح مسلم، ج۱، ص۳۰۵ ر.ک: تفسير الميزان، ج۱۶، ص۳۴۴.

[70] . الغدير، ج۷، ص۷.

[71] . سمعت رسول اللَّه (ص) يقول: لا يقبل صلاة الا بطهور، و بالصلاة علّى (تذكره ،علامه حلی ج۱ ،ص ۱۲۶).

[72] . تذكره علامه حلی، ج۱، ص۱۲۶ وتفسير نمونه، ج‏۱۷، ص: ۴۲۰

[73] . إِنَّ الصَّلَاةَ عَلَى النَّبِي (ص) مِنْ تَمَامِ الصَّلَاةِ [من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۱۸۳]

[74] . مَنْ صَلَّى وَ لَمْ يصَلِّ عَلَى النَّبِي (ص) وَ تَرَك ذَلِك مُتَعَمِّداً فَلَا صَلَاةَ لَهُ [تهذيب الأحكام، ج۲، ص۱۵۹]

[75] . لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ إِلَّا أَنْ يذْكرَ فِيهَا مُحَمَّدٌ وَ آلُ مُحَمَّدٍ [بحار الأنوار، ج۸۲، ص۲۸۲].

[76] . اذا جلست فى صلاتك فلا تتركن الصلاة على فانها زكوة الصلوة  [كنز العمال، ج۷، ص۳۴۲]

[77] . مَنْ قَالَ فِي رُكوعِهِ وَ سُجُودِهِ وَ قِيامِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كتَبَ اللَّهُ لَهُ بِمِثْلِ الرُّكوعِ وَ السُّجُودِ وَ الْقِيامِ [كافى، ج۳، ص۳۲۴]

[78] . إِذَا ذُكرَ النَّبِي (ص) فَأَكثِرُوا الصَّلَاةَ عَلَيهِ[كافى، ج۲، ص۴۹۲].  

[79] . صَلِّ عَلَى النَّبِي كلَّمَا ذَكرْتَهُ أَوْ ذَكرَهُ ذَاكرٌ فِي أَذَانٍ وَ غَيرِهِ [كافى، ج۳، ص۳۰۳].

[80] . الْبَخِيلُ حَقّاً مَنْ ذُكرْتُ عِنْدَهُ فَلَمْ يصَلِّ عَلَي [معاني الأخبار، ص۲۴۶].

[81] . أَجْفَى النَّاسِ رَجُلٌ ذُكرْتُ بَينَ يدَيهِ فَلَمْ يصَلِّ عَلَي[إرشاد القلوب، ج۱، ص۸۰]  

[82] . إِذَا دَخَلْتَ الْمَسْجِدَ فَصَلِّ عَلَى النَّبِي (ص) وَ إِذَا خَرَجْتَ فَافْعَلْ ذَلِك [كافى، ج۳، ص۳۰۹]

[83] . الصَّلَاةُ عَلَى النَّبِي (ص) وَاجِبَةٌ فِي كلِّ مَوْطِنٍ وَ عِنْدَ الْعُطَاسِ وَ الذَّبَائِحِ وَ غَيرِ ذَلِك[وسائل الشيعة، ج۷، ص۲۰۳].

[84] . فَصَلُّوا عَلَيهِ فِي الصَّلَاةِ كنْتُمْ أَوْ فِي غَيرِهَا[وسائل الشيعة، ج۶، ص۷۲.