شب یَلدا یا شب چلّه ،بلندترین شب سال در نیمکرهٔ شمالی، مصادف با انقلاب زمستانی است.
ایرانیان باستان دوچلّه داشتند، یکی در آغاز تابستان (تیرماه) و دیگری در آغاز زمستان (دیماه).
روزگاران گذشته، کشاورزی ودامداری ، بنیان زندگی مردم را تشکیل میداد. فصل پاییز وزمستان های سخت همراه باران وبرف ویخ بندان داشتند.مردم متوجه شده بودندکه بعضی فصول روزها بسیار بلند واز روشنی و نور خورشید بیشترمیتوانند استفاده کنند. این اعتقاد پدید آمد که نور و روشنایی خورشید نماد نیکی، وتاریکی و ظلمت شب، نماد بدی وسختی است.ازهمین رو روزاول زمستان را که می رفت روزها بلندشود،تولدخورشید (مهر) نامیده و آن را آغاز سال قرار دادند.به معنی بشارت پیروزی اهورامزد بر اهریمن و روشنی بر تاریکی. کریسمس مسیحیان نیز ریشه در همین اعتقاد دارد.