عقل ،ظرفیت حق نمای آدمی
آیا ماه صفرنحس است؟
آذر 19, 1398
35 راهبرد انگلیس برای مبارزه با اسلام
آذر 19, 1398
باسمه تعالی
عقل ،ظرفیت حق نمای آدمی
(( آشنائی با لشکریان عقل وجهل ))
عقل حقیقی و واقعی برخلاف «شبه عقل» و «جهل»، نوری است در کانون وجود انسان که حقیقت عالی هستی، یعنی آفریدگار را به انسان می شناساند و توجه انسان را به سوی او معطوف می دارد، و غیر او را از نظر انسان می اندازد، وهمواره آدمی را – در صورتی که این نور را نپوشانده و تیره و تار نسازد- به توجه به آفریدگار و پرستش او و ترک مخالفت با دستورهای او و کسب رضای او و دل کندن از هر چه غیر او و روی آوردن به سوی او و خواستن هرچیز از او، و در سختیها پناه جویی به او، فرا می‌خواند، و حقیقت خود این نور، حقیقت شناخت و توجه و حبّ است به آفریدگار و اطاعت و تسلیم در برابر او. [1]
حضرت امام خمینی(ره) عقل را به عنوان ظرفیت حق نمای آدمی به آیینه ای تشبیه کرده که از خورشید نور می گیرد و به اندازه ظرفیت و شعاع خود که از نور حق تجلی یافته روشنی می بخشد. می فرماید: آئینه ای که رو به آفتاب گرفته شده و نورش به دیوار می افتد، نور او از خورشید است، حجم آئینه به هر اندازه باشد، نوری هم که جذب و از خود ساطع می کند به همان اندازه محدود است، هر چه آئینه بزرگ تر نورش بیشتر است. [2] عقل به عنوان ظرفیت حق نمای آدمی آنگاه تجلی نور الهی می گردد که به لشکریان عقل آراسته و از لشکریان جهل پیراسته گردد. جهت آشنائی و رهیافت به لشکریان عقل وجهل به روایت امام صادق(ع) اشاره می کنیم.
سماعه گوید خدمت حضرت صادق(علیه السّلام) بودم و جمعى از دوستانش هم حضور داشتند که ذکر عقل و جهل به میان آمد. حضرت فرمود: عقل و لشکرش و جهل و لشکرش را بشناسید.
سماعه گوید: فدایت شوم غیر از آنچه شما بما فهمانیدهاید نمیدانیم.
حضرت فرمود: خداى عزوجل عقل را از نور خویش و از طرف راست عرش آفرید و آن مخلوق اول از روحانیین است پس بدو فرمود: پس رو، او پس رفت. سپس فرمود: پیش آى، پیش آمد. خداى تبارک و تعالى فرمود: ترا با عظمت آفریدم و بر تمام آفریدگانم شرافت بخشیدم. سپس جهل را تاریک و از دریاى سرکش شور و تلخ آفرید به او فرمود: پس رو، پس رفت.فرمود: پیش بیا، پیش نیامد.
فرمود: گردنکشى کردى؟ او را از رحمت خود دور ساخت. سپس براى عقل هفتاد و پنج لشکر قرار داد.
چون جهل، مکرمت و عطای خدا را نسبت به عقل دید دشمنى او را در دل گرفت و عرض کرد: پروردگارا این هم مخلوقى است مانند من. او را آفریدى و گرامیش داشتى و تقویتش نمودى. من ضد او هستم و بر او توانائى ندارم آنچه از لشکر به او دادى بمن هم عطا کن.
فرمود: میدهم ولى اگر بعد از آن نافرمانى کردى تو را و لشکر تو را از رحمت خود بیرون میکنم.
جهل گفت: خشنود شدم.
پس هفتاد و پنج لشکر باو عطا کرد، همانند هفتاد و پنج لشکرى که به عقل عنایت کرده بود[3].
لشکریان عقل و جهل بدین قرار است:
لشکریان عقل لشکریان جهل
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱- خیر وزیر عقل الْجُنْدَ الْخَیْرُ وَ هُوَ وَزِیرُ الْعَقْلِ وَ جَعَلَ ضِدَّهُ الشَّرَّ وَ هُوَ وَزِیرُ الْجَهْ شر،وزیر جهل
۲- ایمان وَالْإِیمَانُ وَ ضِدَّهُ الْکُفْرَ کفر
۳- تصدیق حق وَالتَّصْدِیقُ وَ ضِدَّهُ الْجُحُودَ انکار حق
۴- امیدوارى وَالرَّجَاءُ وَ ضِدَّهُ الْقُنُوطَ نومیدى
۵- عدل و دادگرى وَالْعَدْلُ وَ ضِدَّهُ الْجَوْر ستم
۶- خشنودى وَ الرِّضَا وَ ضِدَّهُ السُّخْطَ قهر و خشم
۷- سپاسگزارى وَ الشُّکْرُ وَ ضِدَّهُ الْکُفْرَانَ ناسپاسى
۸- چشم داشت به رحمت خدا وَ الطَّمَعُ وَ ضِدَّهُ الْیَأْسَ یأس از رحمت حق
۹- توکل به خدا وَ التَّوَکُّلُ وَ ضِدَّهُ الْحِرْصَ حرص به اسباب دنیا
۱۰- رأفت و مهربانى وَ الرَّأْفَةُ وَ ضِدَّهَا الْقَسْوَةَ قساوت قلب و بی رحمی
۱۱- رحمت وَ الرَّحْمَةُ وَ ضِدَّهَا الْغَضَبَ غضب
۱۲- دانش و فهم وَ الْعِلْمُ وَ ضِدَّهُ الْجَهْلَ نادانى
۱۳- فهم و درک وَالفَهمُ وَ ضِدّهُ الحُمْق حماقت
۱۴- عفت وپاکدامنى وَ الْعِفَّةُ وَ ضِدَّهَا التَّهَتُّکَ پرده دری و بی عفتی
۱۵- پارسائى و بی رغبتی وَ الزُّهْدُ وَ ضِدَّهُ الرَّغْبَةَ دنیاپرستى و رغبت به دنیا
۱۶- مدارا و خوشرفتارى وَ الرِّفْقُ وَ ضِدَّهُ الْخُرْقَ بدرفتارى
۱۷- خوف از خدا وَ الرَّهْبَةُ وَ ضِدَّهُ الْجُرْأَةَ جرأت یافتن بر خدا
۱۸- تواضع وَ التَّوَاضُعُ وَ ضِدَّهُ الْکِبْرَ خود بزرگ بینی
۱۹- طمأنینه در حرکت وَ التُّؤَدَةُ وَ ضِدَّهَا التَّسَرُّعَ شتابزدگى
۲۰- بردباری والْحِلْمُ وَ ضِدَّهَا السَّفَهَ سبکی و سفاهت
۲۱- سکوت به موقع وَ الصَّمْتُ وَ ضِدَّهُ الْهَذَرَ سخن بی معنی
۲۲- اظهار اطاعت از حق والِاسْتِسْلَامُ وَ ضِدَّهُ الِاسْتِکْبَار نافرمانی و سرکشی
۲۳- اعتقاد قلبی وَ التَّسْلِیمُ وَ ضِدَّهُ الشَّکَّ شک و تردید
۲۴- صبر بر ناگواری وَ الصَّبْرُ وَ ضِدَّهُ الْجَزَعَ جزع شکایت از ناگواری ها
۲۵- گذشت وَ الصَّفْحُ وَ ضِدَّهُ الِانْتِقَامَ انتقام
۲۶- بی نیازی وَ الْغِنَى وَ ضِدَّهُ الْفَقْرَ فقر و نیاز
۲۷- تذکر وَ التَّذَکُّرُ وَ ضِدَّهُ السَّهْوَ سهو
۲۸- درخاطر نگه داشتن وَ الْحِفْظُ وَ ضِدَّهُ النِّسْیَانَ فراموشی
۲۹- مهر ورزی وَ التَّعَطُّفُ وَ ضِدَّهُ الْقَطِیعَةَ دوری و کناره گیری
۳۰- قناعت وَ الْقُنُوعُ وَ ضِدَّهُ الْحِرْصَ حرص و آز
۳۱- یاری رسانی وَ الْمُؤَاسَاةُ وَ ضِدَّهَا الْمَنْعَ خودداری از خدمت
۳۲- دوستی و مودّت وَ الْمَوَدَّةُ وَ ضِدَّهَا الْعَدَاوَةَ دشمنی و عداوت
۳۳- پیمان و وفاداری وَ الْوَفَاءُ وَ ضِدَّهُ الْغَدْرَ پیمان شکنی
۳۴- فرمانبرداری و اطاعت وَ الطَّاعَةُ وَ ضِدَّهَا الْمَعْصِیَةَ معصیت و نافرمانی
۳۵- خضوع و فروتنی وَ الْخُضُوعُ وَ ضِدَّهُ التَّطَاوُلَ خود بزرگ بینی
۳۶- سلامت وَ السَّلَامَةُ وَ ضِدَّهَا الْبَلَاءَ مبتلا شدن
۳۷- حبّ و دوستی وَ الْحُبُّ وَ ضِدَّهُ الْبُغْضَ بغض و خشم
۳۸- صدق و راست گوئی