حقیقت وشگفتی های نماز،گذرنامه بهشت

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم   

حقیقت وشگفتی های نماز

کلید همه  نعمت الهی

گذرنامه بهشت

(چرانمازها بی خاصیت اند؟)

 فهرست

مقدّمه ………………………………………………………………..۵

فصل اول.اهتمام اسلام به نماز……………………………………….۶

    گفتاریک.نمازعمود و خیمه دین ………………………………….۶

    گفتاردوم.نمازاوّلین عمل موردمحاسبه…………………………….۶

    گفتارسوم.نماز،مرزایمان وشرک ………………………………..۷

    گفتارچهارم. آراستگی نمازگزار به فضایل اخلاقی ………………۷    

   گفتارپنجم.اقامۀ نماز،اولویت اوّل هرکاری ……………………….۹ 

   گفتارششم.تعطیل وساقط نشدن نمازدرهیچ حالتی حتی درجنگ …..۹

   گفتارهفتم. لزوم اقامه و ترویج نماز ……………………………..۱۰

فصل دوم.آثارترک وضایع کردن نماز ……………………………..۱۱

    گقتارهشتم. زندگی سخت(ضنک) ………………………………۱۲

    گقتارنهم. جهنّمی شدن  …………………………………………۱۳

 فصل سوم.حقیقت وباطن نماز  …………………………………..۱۵

   گفتاردهم. نماز ازلشکریان عقل  ……………………………….۱۵

   گفتاریازدهم. نماز اتصال به مبدأ نوروعامل تقرب به خدا ………۱۶

   گفتاردوازدهم. نماز،معراج مؤمن ونردبان حیات طیّبه  ………..۱۷

   گفتارسیزدهم. نماز، پناهگاه در برابر شیطان  …………………۱۸

   گفتارچهاردهم.پیشگیری از گناهان (تنهی عن الفحشاء و المنکر).۲۰       

   گفتارپانزدهم.نماز،پاک کننده آلودگی هاوگناهان ………………..۲۱

    گفتار شانزدهم. راهی به صراط مستقیم  و ولایت مداری  ………۲۲

   گفتارهفدهم.امنیت فردی واجتماعی  ……………………………..۲۲

   گفتار هیجدهم.نماز،نمادهمبستگی و وحدت کلمه  ………………..۲۳

   گفتار نوزدهم.. نماز، گره گشای سختی ها ………………………۲۴

   گفتاربیستم. اسرارارکان نماز(قنترس) …………………………..۲۶

   گفتاربیست ویکم. فضيلت سوره حمد  …………………………..۳۵

   گفتاربیست ودوم.بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم(حمد:۱)  …………………..۳۸

   گفتاربیست وسوم.الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ (حمد:۲) ……………….۳۹

   گفتاربیست وچهارم.الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ (حمد:۳)  …………………..۴۲

   گفتاربیست وپنجم.مالِكِ يَوْمِ الدِّين(حمد:۴) ……………………….۴۴

   گفتاربیست وششم.إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِين(حمد:۵) ……………..۴۶

   گفتاربیست وهفتم. اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ …(آیه۶و۷) …………..۴۸

   گفتاربیست وهشتم.غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لا الضَّالِّين(حمد:۷) ….۵۴

 فصل چهارم.چرا برخی نماز ها بی تاثیر وبی خاصیتند؟ ………….۵۵

   گفتاربیست ونهم.برخی علل بی خاصیت بودن نمازها …………..۵۶

   گفتارسی.مراحل نماز(صحت،قبولی وکمال) ……………………۵۹

   گفتارسی ویکم. بسترهای ضایع کردن نماز …………………….۶۲

فصل پنجم.مقدمات والزامات نماز …………………………………۶۴

   گفتارسی ودوم.شرايط حضوردر نماز ………………………….۶۴

   گفتارسی وسوّم.وقت نماز ……………………………………..۶۴

   گفتارسی وچهارم.قبله …………………………………………۶۶

   گفتارسی وپنجم. لباس نمازگزار  …………………………….۶۷

   گفتارسی وششم.مکان نماز …………………………………..۶۹

   گفتارسی وهفتم. اذان  ……………………………………….۷۱

مقدّمه  

بی تردید بشر در جستجوی امنیت وسعادت ونیل به ارزشهای مادی ومعنوی است. و برای رسیدن به آن به ابزارها و شیوه های گوناگون مادّی و معنوی تمسّک می جوید، و گاه به جنگ و دفاع می پردازد، و حاضر می شود برای دستیابی به آن هزینه هایی بپردازد، هرانسانی می خواهد آرامش روحی و روانی داشته باشد، بدون ترس و اضطراب زندگی کند، شمیم عطر دلنشین و آرامش بخش خوبی ها، زیبائی ها، مهر و محبّت ها و ارزش های انسانی- الهی فضای خانه و محیط زیست او را پُر کند، و از ظلم ، دروغ، بی عدالتی ،فریب، کلاهبرداری و دهها رفتار و گفتار ضد ارزشی وضدانسانی به دور باشد. اودوست دارد مسیر کمال و سعادت را بپیماید و به قله های معرفت دست یابد.تنهاعملی که می تواند آدمی را دراین مسیریاری دهد ودست انسان را بگیرد،نمازاست.

  امام خامنه ای درموردجایگاه بی مثال نماز،به عنوان کلید همه  نعمت الهی فرمود:نماز را نمی‌توان در شمار نیازهای جاریِ فرد و جامعه‌‌ مسلمان دانست. این فریضه‌ بزرگ بسی فراتر از این نیازها نقش می‌آفرینند. آن را باید، همچون روح برای اندام‌های بدن انسان یا همچون هوا در مقایسه با دیگر نیازهای مادی انسان دانست. اینکه قبول همه‌ عبادت‌ها و خدمت‌های خدائی به قبول نماز وابسته شده، و اینکه امر به نماز و ایستادگی بر آن از پیامبر مطالبه شده، و این که نماز نخستین الزام در حاکمیت صالحان دانسته شده، و این که اقامه‌ آن و تاکید بر آن بیش از هر واجب دیگر در قرآن تکرار شده، همه دلیل بر جایگاه بی‌مثال این فریضه‌ الهی است.[1]این نوشته شامل پنج فصل وچهل وشش گفتاراست.

فصل اول.اهتمام اسلام به نماز

با نگاهی به آموزه های دینی،اهتمامی که به نمازبه عنوان رکن دین شده شایدکمتربه عبادتی دیگرشده باشد. وظرفیتی که نماز ازآن برخوداراست فوق تصوّر انسان های عادّی است، نمازنقش وکارکرد برجسته ای درسبک زندگی دارد.

خداوند در یک شبانه روز ، پنج نوبت: صبح، ظهر، عصر، مغرب وعشاء، ۱۷ رکعت نماز راواجب و ۳۴ رکعت نماز مستحبی مقرر داشته است^[i].افزون بر آن، در هر جمعه نماز جمعه و در سال نماز عیدفطر و نماز عید قربان ونمازهای بیشمارمستحبی را مقرر کرده و تأکید حضور در نماز جماعت را داشته که همه حکایت از نقش نماز در زندگی فردی و اجتماعی دارد. کمتر عبادتی به این اندازه مورد تأکید و توجّه شریعت واقع شده است.بالغ برنودوپنج آیه وبالغ برهفت هزارروایت ازمعصومین علیهم السلام پیرامون نمازوجوددارد. به گونه ای به نمازاهتمام شده که از آن به عنوان مرز و فارق بین ایمان و کفر یادشده است

 گفتاریک.نمازعمود و خیمه دین

هرساختمان وخیمه ای بدون ستون استوارنمی ماند.نماز،ستون  دین اسلام شمرده شده است.واگرنمازی نباشد،روزه وحج وبقیه اعمالی باقی نمی ماند.

جابرازامام باقرع:نمازستون دین است.بمانندستون خیمه ای می ماند که میخ ها وطناب خیمه بدان استوارمی ماند.اگرستون خیمه کج شد ویا شکست،میخ وطنابی باقی نمی ماند وخیمه فرومی ریزد.[2]     

گفتاردوم.نمازاوّلین عمل موردمحاسبه

ازامام صادق (ع): (درروزمحاسبه)،نمازنخستین عملی است که درپیشگاه خدا محاسبه می شود.اگر پذیرفته شد بقیه اعمال عبادی وغیره نیز پذیرفته می شوند.[3]

گفتارسوم.نماز،مرزایمان وشرک

نماز،هویت وشناسنامه یک مسلمان است.مسلمان را ازنمازش می شناسند.نمازمرزبین کفروایمان است ومسلمان را ازصف مشرکان وکفارجدا می سازد.

پیامبرص:بین بنده وشرک جزخواندن نماز فاصله نیست ،پس چون نماز ترک کند مشرک گردد.[4] 

همچنین به معاذبن جبل فرمود: بعد ازاقراربه دین، بیشتر همّتت به نماز باشد که راس ونشانه مسلما نی است.[5]

 امام  حسن عسکری علیه السلام: هیچ چیز به مانند نماز بینی شیطان را به خاک نمی ساید ،پس نماز بگزار و بینی ابلیس را به خاک بمال.[6]

گفتارچهارم. آراستگی نمازگزار به فضایل اخلاقی

نمازگزاردر پرتو نقش وکارکرد وخواص درمانی نماز، به صفات ارزشی  آسمانیان آراسته‌است. واز رذایل اخلاقی مانند:حریص، بخیل ،ترسو و سایر صفات منفی دوراست.   قرآن در سوره معارج آیه ۱۹ تا ۲۷ چنین می‌فرماید: انسان حريص و كم طاقت آفريده شد. هنگامى كه بدى به او رسد بيتابى مى‏كند.  و هنگامى كه خوبى به او رسد مانع ديگران مى‏شود. مگر نمازگزاران. آنها كه نمازها را مرتبا بجا مى‏آورند.[7]

در آیه شریفه نمازگزاران را از انسان‌های حریص، کم طاقت، بخیل وبی‌ اعتقاد به خدا و قیامت و رذایل اخلاقی استثنا کرده است.

نماز چون اتصال به مبدا فضایل است، نمازگزار را آراسته به فضایل اخلاقی می‌کند و  پیرایه‌های رذایل اخلاقی را از دامنش می‌زداید.

نمازگزار به هنگام روبرو شدن با مشکلات و بلاها جزع  وناراحتی نمی‌کند، مقاوم وصبورانه با مشکلات و ناملایمات می‌جنگد.

 نمازگزار تکیه‌گاه خود را خدا می‌داند و هیچ نوع چشم داشتی به کمک دشمنان ندارد .در سوره طلاق آیه ۳ می‌فرماید: کسی که به خدا توکل کند خدا او را کفایت می‌کند .[8]

مانند بچه‌ای که در آغوش پدر و مادر آرام گرفته  وبه دامن حامی خود پناه برده از هیچ حادثه‌ای ترس ندارد.

  نمازمظهر لطف خداست. یاروحافظ نمازگزار است.

 امام صادق ع فرمود: عزرائیل هنگام قبض روح، یار و یاور انسان نمازگزار است. نمی‌گذارد شیطان به انسان نمازگزارنزدیک شود. [9]

   نماز آتش جهنم را خاموش می‌کند. پیامبرص:هرگاه وقت نمازشودفرشته ای ندا دهد:ای مردم به پا خیزید وآتشی را که (با گناهانتان)برافروختید،با نمازتان خاموش کنید. [10]

    نماز در قبر متمثل می‌شودبه چهره ای نورانی. مانند حج و روزه و ولایت  مونس تنهایی انسان می گردد.

 گفتارپنجم.اقامۀ نماز،اولویت اوّل هرکاری

نماز گوهر گرانبهاوالماس گران قيمت است كه برخي ارزش آن را نمی دانند وبا آن معامله سنگ ترازومي كنند . به جاي آنكه بانماز،چون الماس سخترين اشياءرا ببرند ومهم ترين مشكلات را  حل كنند،مثل سنگ ترازوآن رادر كفه ترازو گذاشته،جنس هاراوزن مي كنند!به نمازنگوییدکاردارم،به کاربگویید وقت نمازاست.

  سفارش امام علی ع به مالک اشتر: از كارهايى كه به خدا اختصاص دارد و بايد با اخلاص انجام دهى، انجام واجباتى است كه ويژه پروردگار است، پس در بخشى از شب و روز، وجود خود را به پرستش خدا اختصاص ده، و آنچه تو را به خدا نزديك مى‏كند بى‏عيب و نقصانى انجام ده، اگر چه دچار خستگى جسم شوى.‏[11]  

گفتارششم.تعطیل وساقط نشدن نمازدرهیچ حالتی حتی درجنگ

نمازدرهیچ حالتی،درسلامت وبیماری حتی حین کارزاروجنگ هم ساقط نشده است. درسوره نساءآیه ۱۰۲ به دستورخواندن نمازخوف درجنگ اشاره شده است.   

»اگر شما را بیم خطری از دشمن باشد بهر حال میسر است پیاده شوید ویا سواره نماز بجای آورید آنگاه که ایمنی یافتید (با آداب و شرایط )خدا را یاد کنید زیرا او شما را بیاموخت آنچه را که نمیدانستید.[12]

جمعى از منافقان گرمى هوا را بهانه کرده در نماز جماعت شركت نمى‏كردند و به دنبال آنها بعضى از مؤمنين نيز از شركت در جماعت خوددارى كرده بودند و جماعت مسلمين كاهش يافت، پيغمبر اكرم ص از اين جهت ناراحت بود حتى آنها را تهديد به مجازات شديد كرد.در حديثى از” زيد بن ثابت” نقل شده كه پيامبر ص در گرماى فوق العاده نيمروز تابستان نماز (ظهر) را با جماعت مى‏گذارد و اين نماز براى اصحاب و ياران سخت‏ترين نماز بود، به طورى كه گاه پشت سر پيامبر ص يك صف يا دو صف بيشتر نبود، در اينجا فرمود: من تصميم گرفته‏ام خانه كسانى را كه در نماز ما شركت نمى‏كنند بسوزانم، آيه فوق نازل شد و اهميت نماز ظهر را به جماعت تاكيد كرد.[13]

 گفتارهفتم. لزوم اقامه و ترویج نماز

نکته قابل توجّه، حدود  ۹۵مورد در قرآن که نامی از نماز برده شده، فرموده نمازرابه پادار (وَ أَقِمِ الصَّلاةَ (هود :۱۱۴) وازنمازحفاظت وصیانت کنید.  (حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى (بقره: ۲۳۸)   و این حکایت از نکته ای ظریف دارد که باید نماز را بپاداشت و از آن پاسداری کرد.باتوجه به این نکته کلیدی اگر انسان نمازهای واجب را با حفظ شرایط در طول شبانه روز به خوبی انجام دهد مدال لاخوف علیهم و لاهم یحزنون را به دست خواهد آورد. مدال آرامش‌بخشی که به نام اولیاء الهی ثبت شده است^[ii].

امام سجادع:حق نماز اين است كه بدانى ورود به درگاه خداوند است، و در آن حال برابر خداوند ايستاده‏اى، چون اين (نكته) را بدانى شايسته است همچون بنده‏اى ذليل، خواهنده، بيمناك، ترسان، اميدوار، درمانده و زار بايستى، بنده‏اى كه براى اداى احترام و تعظيم حق، با آرامش، سرافكندگى، افتادگى، تواضع، در دل با او راز و نياز دارد و آزادى جانش را كه خطا بر آن احاطه كرده و گناه بهلاكتش كشيده از او مى‏خواهد، و لا قوة الا باللَّه.[14]

امام خامنه ای:ترویج نماز در میان نسل جوان و نوجوان، کلید گسترش این نعمت الهی و جایگزین شدن آن در جایگاه شایسته‌ آن است. متصدیان کارهای مرتبط با جوانان و نوجوانان، از خانواده، تا مدرسه، و تا دانشگاه، و تا محیط‌های ورزشی، و تا عالمان دینی در مدارس و دانشگاه‌ها، و تا مجموعه‌های بسیجی در مساجد، و تا همه‌ واحدهای بسیج، و تا مجموعه‌ها‌ی جهاد سازندگی و گروه‌های جهادی و نظائر اینها، باید خود را مخاطب: اقیموا الصلاهْ بدانند، راه‌های آموختن و گزاردن نماز و کیفیت بخشیدن به آن را برای نسل نو هموار کنند. به نماز، به مسجد، به حضور قلب، به توجه به معانی نماز، به دانستن احکام نماز، جاذبه ببخشند، و به معنای واقعی، نماز را اقامه کنند. از خداوند متعال توفیقات همگان را خواستارم.[15]

  فصل دوم.آثارترک وضایع کردن نماز

انسانی که پشت به نماز کرده به جاده خاکی زده و فرمان را به دست شیطان سپرده است که هرجا بخواهد او را   می‌برد. شیطان از انسان کینه به دل دارد. وسوگند خورده تا انتقام نگیرد دست از او برنمی دارد. مهم ترین شیوه وتاکتیک انتقام شیطان دور کردن انسان از نمازاست. و با این شیوه نرم وآسان او را از  خدا و پیامبروامامان جدا کرده به سوی جهنم می کشاند.

امام سجاد ع فرمود: بسیار شگفت است از کسانی که برای دنیای زودگذر خود کار می‌کنند و خون دل می‌خورند ولی آخرت ابدی را رها و فراموش می‌نماید.[16]

امام صادق (ع)درموردعواقب ترک وضایع کردن نمازفرمود: کسی که نسبت به نمازش سستی کند…، خداوند برکت را از عمر و از روزیش می‌گیرد، سیمای نیکوکاران را از چهره‌اش پاک می‌کند. عملی از او پذیرفته نمی‌شود… دعایش به آسمان نمی‌رود، و ششم آن که از دعا صالحین محروم می‌شود.[17]

۱.زندگی زندگی سخت (ضنک) ۲.بی برکت شدن عمر و مال ۳.بی برکت شدن روزی(کم روزی شدن). ۴.محرومیت از شفاعت. ۵.مستجاب نشدن دعا. ۶.بی بهره شدن از دعای صالحین و خوبان.

 گقتارهشتم. زندگی سخت(ضنک)

قرآن درسوره طه آیه ۱۲۴-۱۲۶می فرماید:و هر كس از ياد من روى‏گردان شود زندگى تنگ (و سختى) خواهد داشت، و روز قيامت او را نابينا محشور مى‏كنيم.مى‏گويد: پروردگارا! چرا مرا نابينا محشور كردى؟ من كه بينا بودم!.مى‏فرمايد: اين بخاطر آن است كه آيات من به تو رسيد و آنها را فراموش کردی.امروز نيز تو فراموش خواهى شد. [18] 

ضنك” به معنى سختى و تنگى است، اين كلمه هميشه به صورت مفرد به كار مى‏رود و تثنيه و جمع و مؤنث ندارد.[19]  

ذکردرآیه مصادیقی دارد.مانندولایت امیرمومنان ع [20] ونماز ازمصادیق بارزذکراند.

علامه طباطبایی می فرماید:كسى كه از یادخدا(نماز) روگردان شود،معيشتى تنگ دارد. چون كسى كه خدا را فراموش كند، و با او قطع رابطه نمايد، ديگر چيزى غير دنيا نمى‏ماند كه وى به آن دل ببندد،در نتيجه فقط به اصلاح زندگى دنيايش می پردازد، و روز به روز آن را توسعه بيشترى داده، به تمتع از آن سرگرم می شود. و اين معيشت، او را آرام نمى‏كند، چه كم باشد و چه زياد.به حدّی قانع وراضى نمى‏شود، و حریصانه دائما چشم به اضافه‏ ترمى‏دوزد، پس چنين كسى دائما در فقر و تنگى بسر مى‏برد. علاوه بر غم و اندوه و ترسى كه از نزول آفات و روى آوردن ناملايمات و فرا رسيدن مرگ و بيمارى دارد، و صرفنظر از اضطرابى كه از شر حسودان و كيد دشمنان دارد، پس او على الدوام در ميان آرزوهاى بر آورده نشده، و ترس از فراق آنچه بر آورده شده به سر مى‏برد. [21]

در حالى كه اگربه سوی پروردگارمى‏ آمد و بانمازبه ياد او بود،دلش آرام می گرفت،وخود راغنی می دید.

    عامل اصلي  تنگناهای زندگی،اعراض از ياد حق است.

ياد خدا مايه آرامش جان، و تقوا و شهامت است و فراموش كردن او مايه اضطراب و ترس و نگرانى است. [22]

   وقتی ازیاد خدا دورشد به اسارت شیطان درمی آید وبه حلقه شیاطین می پیوندد.ازشیوه های شیطان،ایجاد ترس ونگرانی دردل یاران خوداست. (إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ(آل‏عمران:۱۷۵)

” نيكسون” رئيس جمهور اسبق آمريكا در نخستين نطق رياست جمهوريش به اين واقعيت اعتراف كرد و گفت:” ما گرداگرد خويش زندگاني هاى تو خالى مى‏بينيم، در آرزوى ارضاء شدن هستيم، ولى هرگز ارضاء نمى‏شويم”! [23]  

      گقتارنهم.جهنّمی شدن

ازآثارترک نماز ویا سبک شمردن وبی اهمیت انگاشتن آن،رفتن به سوی جهنم است.نمازگذرنامه بهشت است.وکسی که گذرنامه نمازندارد،طبیعی است که راهی جزحزب شیطان قرارگرفته وهمان راهی را برگزیده که شیطان برگزیده است.

( بهشتیان) از مجرمان می پرسند:چه چيز شما را به دوزخ فرستاد؟ مى‏گويند: ما از نمازگزاران نبوديم! [24]

     درسوره مریم آیه ۵۹ می فرماید:بعد از آنها فرزندان ناشايسته‏اى روى كار آمدند كه نماز را ضايع كردند، و از شهوات پيروى نمودند كه به زودى مجازات گمراهى خود را خواهند ديد. [25]

در اينكه منظور از” اضاعه صلاة” در اينجا ترك نماز است و يا تاخير از وقت آن، و يا انجام دادن اعمالى كه نماز را در جامعه ضايع كند؟ مفسران احتمالهاى مختلفى داده‏اند، ولى معنى اخير(یعنی ترک نماز)، صحيحتر به نظر مى‏رسد. [26]

در سوره ماعون آیه۵ مى‏فرمايد: واى بر نمازگزاران (غافل)،همان نمازگزارانى كه نماز خود را به دست فراموشى مى‏سپرند. [27]

” ساهون” از ماده” سهو” در اصل به معنى خطايى كه از روى غفلت سرزند، خواه در فراهم كردن مقدماتش مقصر باشد يا نه.نه ارزشى براى آن قائلند، و نه به اوقاتش اهميتى مى‏دهند، و نه اركان و شرائط و آدابش را رعايت مى‏كنند.[28] 

  ودرمورد منافقان درسوره نساء آیه۱۴۲فرمود: و هنگامى كه به نماز ايستند از روى كسالت مى‏ايستند، در برابر مردم ريا مى‏كنند و خدا را جز اندكى ياد نمى‏نمايند.، [29]

برخی بی نمازان وسستی کنندگان نمازبه امید دستگیری وشفاعت امامان نشسته اند.ولی خیالی باطل.

امام صادق ع فرمود: شفاعت ما شامل سبک شمردگان نمازنمی شود.[30]

فصل سوم.حقیقت وباطن نماز

نمازبه مانند انسان صورتی(ظاهری) دارد وسیرتی(باطنی).

صورت نمازدرپنج وقت صبح وظهروعصرومغرب وعشا با آداب وارکان وواجبات