خشک سالی ازمنظرآموزه های دینی
کم فروشی(مطففین)
دی 9, 1402
مافیای سیگارودخانیات
دی 9, 1402
(هشدار،عوامل،نسخه رهایی )
پیشگفتار……………………………………………………………………۵
فصل اول.هشدارواخطاردرموردبحران خشکسالی …………..….………….۶
گفتار۱.هشدارهای قرآن …………………………………………………………۶
گفتار۲.هشدار سازمان ملل ومحققان………………………………..……………۷
گفتار۳. آسیب وپیامدهای خشکسالی ……………………………..……………..۸
فصل دوم.علل وعوامل خشکسالی ……………………………………….۱۰
گفتار۴.گناه وفساد،عامل اصلی خشکسالی ………………………………………۱۰
شواهد قرآنی وروایی
گفتار۵.گناهان مانع نزول برکات آسمانی ………………………………………..۱۶
نپرداخت زكات/كم فروشى /کفرنعمت/ستم وظلم حاکمان/خیانت/اسراف وتبذیر
گفتار۶.گونه هاو مصادیق فسادوگناه ………………………………………………………….۱۹
یک. آلوده کردن آب وهواومحیط زیست( دود سیگارودخانیات/بنزین/گاز/سوخت فسیلی)….۱۹
دو. گرم شدن کره زمین با گازهای گلخانه‌ای ……………………………………………..۲۵
گفتار۷.انواع گازهای گلخانه ای …………………………………………………………..……۲۵
بخار آب/ دی‌اکسید کربن/گازمتان/اُزون/نیتروز اکساید
گفتار۸.خطرات گازهای گلخانه ای …………………………………………………۲۶
گفتار۹.دلایل افزایش گازهای گلخانه ای ……………………………………………۲۷
سوخت‌های فسیلی/جنگل‌زدایی/رشد صنعت/روش‌های کشت و زراعت
فصل سوم.نسخه شفا بخش برون رفت از خشکسالی ……………………..۳۰
گفتار۱۰.یک.ارتباط ایمان و نزول برکات آسمانی …………………………………۳۰
شواهدی ازآیات وروایات
گفتار۱۱.دو.استغفار وطلب مغفرت ………………………………………………۳۱
گفتار۱۲.سه.یادصالحان وخوبان …………………………………………………۳۴
گفتار۱۳.دعا ونمازباران …………………………………………………………۳۵
دعای امام علی ع/دعای امام سجادع /نمازباران
فصل چهارم.شروط نزول برکات الهی ……………………………………..۴۰
ایمان جمعی
فصل پنجم:ثروت کفارچرا؟………………………………………………….۴۱
پیشگفتار
قرآن دررابطه با بحران وبلای خشکسالی سه مرحله را یادآورشده است:
مرحله اول هشدارواخطارداده تا انسان غافل نباشد.
مرحله دوم علل وعوامل بروزخشکسالی رابیان کرده است.
مرحله سوم نسخه رهایی ازخشکسالی را پیچیده است.
این جزوه درپنج فصل وسیزده گفتارتنظیم شده است.وبادلایل قرآنی وروایی به سه موضوع:هوشدار،عوامل پدیده خشکسالی وراهکارونسخه رهایی ازمشکلات خشکسالی پاسخ داده است.خدایابه بندگان گناهکارت نگاه نکن.به رحمت واسعه ات که همه را فراگرفته بنگروباران رحمتت را برما نازل بفرما.
فصل اول.هشدارواخطاردرموردبحران خشکسالی
از برکات خداوند آب است. كه حیات همه موجودات به آن بستگی دارد.وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَي(انبیاء:۳۰) ولی بسيارى از مردم از آن غافلند.خداوندمهربان آب راازآسمان نازل وآن رادرزمین ذخیره کرده است. خداوند زمين را از دو قشر مختلف تشكيل داده است:” قشر نفوذ پذير” كه آب باران را در خود فرو مىبرد و در زير آن” قشر نفوذ ناپذير” است كه آب را در آنجا نگاه مىدارد. [1] درسوره مومنون آیه۱۸می فرماید:ما اين آب را در زمين در مخازن مخصوص ساكن وذخیره كرديم، (فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْض).تمام چشمهها، چاهها، قناتها از بركت اين تركيب خاص به وجود آمده است.
گفتار۱.هشدارهای قرآن
قرآن در۳۵ازآیه به آب پرداخته است.ازجمله آیاتی است که درموردبی آبی وخشکسالی به انسان اخطاروهشدارداده است.مانند:
۱.أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ لَوْ نَشاءُ جَعَلْناهُ أُجاجاً فَلَوْ لا تَشْكُرُون (واقعه:۶۸-۶۹ )
آيا به آبى كه مىنوشيد انديشيدهايد؟آيا شما آن را از ابر نازل مىكنيد؟ يا ما نازل مىكنيم؟ هر گاه بخواهيم اين آب گوارا را، تلخ و شور قرار مىدهيم، پس چرا شكر نمىكنيد؟
اين آيه وجدان انسانها را در برابر این سؤال قرار مىدهد: آيا در باره اين آبى كه مايه حيات شما است و پيوسته آن را مىنوشيد وبهره می بریدهرگز فكر كردهايد؟چه کسی آن را ازآسمان نازل می کند ودردسترس شما قرارمی دهد؟اگرآبی ازآسمان نباریدوخشکسالی شدچکارمی کنید؟!
۲.قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ(ملک:۳۰) به آنها بگو به من خبر دهيد اگر آبهاى مورد استفاده شما در زمين فرو رود چه كسى مىتواند آب جارى در دسترس شما قرار دهد”؟!
آیه شریفه نوعی اخطاروهشداربه انسان هاست که اگردراثرخشکسالی آب چشمه ها وقنات ها وچاه ها ومنابع ذخیره درسدها ومنابع ذخیره های زیرزمینی روبه پایانی داشت وانسان ها حتی برای آشامیدن آب بامشکل روبه رو شدند چکارمی توانندبکنند؟وازکجا می توانندبه آب برسند؟
گفتار۲.هشدار سازمان ملل ومحققان
سازمان ملل متحد هشدار داده که اگر جهان به میزان فعلی به مصرف آب ادامه دهد در سال ۲۰۲۵ ،بیشتر از دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون نفر در جهان با کمبود آب مواجه می شوند. طلیعه بحران هم اکنون در چین، آفریقا، هند، تایلند، مکزیک، مصر و ایران نمایان شده است. ایران در کمربند خشک جهانی قرار گرفته و بارشی معادل یک سوم بارش متوسط جهانی را دارد.[2]
مطالعه‌ای که اخیرا توسط “هریشیکش چاندانپورکار” دانشمند اقلیم شناس هندی و تیمش از دانشگاه “فلِیم” هند، در مجله ” سایِنس اَدوَنسِس” منتشر شده است، هشداری جدی در مورد سرعت فزاینده خشک شدن هرپنج قاره زمین ارائه می‌دهد.
این تحقیق با مطالعه بیش از دو دهه داده‌های ماهواره‌ای برای ردیابی تغییرات در ذخایر آب زمین، روند نگران‌کننده‌ای را آشکار می‌کند.
این مطالعه بر بحران جهانی رو به رشد کاهش آب شیرین تاکید می‌کندکه اگر کنترل نشود، تعادل ظریف چرخه آب زمین را تهدید می‌کند و عواقب وخیمی برای اکوسیستم‌ها، کشاورزی و جمعیت‌های انسانی در سراسر جهان خواهد داشت. [3]
گفتار۳. آسیب وپیامدهای خشکسالی
بحران خشکسالی، پیامدهای ناگوارخود را درعرصه اقتصادی وکشاورزی،سیاسی وامنیتی،بهداشت وسلامتی ،اجتماعی و…نشان می دهد.
۱. عرصه اقتصادی وکشاورزی.کمبود بارش، کمبود رطوبت خاک و افت سطح آب زیر زمینی ،کشاورزي و کیفیت و کمیت محصولات را تحت تاثیرقرارمی دهد.بویژه انقراض گونه‌های انحصاری،یکی از مخرب‌ترین آسیب‌های خشکسالی بشمارمی آید.وقتی آبی نباشد کشاورزی تعطیل می شود.گیاهی نمی روید.درنتیجه،موادغذایی ومیوه ومایحتاج انسان ها وحیوانات کم ویانایاب می شود.دام داری ها بواسطه کمبودعلوفه درمزارع ومراتع ازبین می رود.گوشت ولبنیات ودیگرمحصولات دامی مانند:پشم وپوست و…دچارکمبود وگرانی می شود.
خشکسالی هاي اخیروخشک شدن سفره‌های آب زیرزمینی ، تاثیرات خود درامنیت غذایی در سراسر جهان و تاثیر بر بازارهاي جهانی و تجارت بین المللی را نشان داده است.گرانی ها وقاچاق موادغذایی نمونه ی بارزآن است.
۲. عرصه اجتماعی.هر گاه میزان تقاضای آب برای تولید اقتصادی بیشتر از عرضه آب باشد خشکسالی اقتصادی – اجتماعی رخ داده است. افزایش جمعیت و یا افزایش مصرف آب هم به آن دامن می زند.
مصرف کنندگان از سفره های آب زیرزمینی استفاده بیشتری خواهند نمود و باعث خالی شدن آنها می شوند .هزینه تصفیه آب های آشامیدنی به دلیل آلودگی، بالا می رود.مهاجرت ها وکوچ انسان ها دراثرخشکسالی رخ می دهد.
۳.عرصه بهداشتی وسلامتی.بهداشت فردی وعمومی بیش ازهرچیزبه خطرمی افتد.
با نبودآب وکاهش سطح آب هاي زیرزمینی و منابع هیدرولوژیکی در نهرها ، دریاچه ها و مخازن ، افزایش دماي آب و افزایش سطح مواد شیمیایی مضر بیشتر می شود. این می تواند منجر به افزایش شوري و کاهش سطح اکسیژن در آب شود و گونه هاي آبزي را تهدید کند. کاهش کیفیت و کمیت آب در حوادث خشکسالی، نیاز به تصفیه آب را افزایش می دهد. افزایش غلظت سموم و آلاینده ها ی ناشی از تخلیه فاضلاب صنعتی و دیگر فاضلاب ها، سلامت انسان و محیط زیست را به خطرمی اندازد.وموجب بروزوشیوع بیماریهای مرتبط با آب که بر اثر آلودگی آب با فاضلاب می شود.مانند:بیماریهای چشمی و پوستی وبیماریهای مرتبط با آب. سوء تغذیه و افزایش مرگ و میر شناخته شده ترین و مشهورترین پیامد سلامتی خشکسالی است.
خشکسالی هم چنین می تواند بر سلامت روان انسان ها تأثیر بگذارد.
۴.گرد و غباروریزگردها.انتشار گرد و غبار ناشی ازخشکسالی می تواند تأثیر به سزایی در سلامت عمومی وبروزبیماری ها وتعطیلی مراکزآموشی و…داشته باشد. طوفان ها و گرد و غبار هنوز هم عمدتا در مناطق خشک و نیمه خشک در سراسر جهان رخ می دهد. بویژه جایی که پوشش گیاهی کم است.چندسالی است که ایران با آن مواجهه شده است.
دود ناشی از آتش سوزي ها ی جنگل ها، می تواند مشکلات تنفسی قابل توجهی ایجاد کند. افراد مسن ، کودکان، زنان باردار و افراد مبتلا به آسم ، بیماري قلبی و بیماري هاي ریوي به ویژه در معرض خطر مواجهه با دود وگردوغبارقرار دارند.
۵. عرصه امنیتی .بروزدزدی ها وقتل وغارت ازدیگرآسیب هابشمارمی آید.[4]
فصل دوم.علل وعوامل خشکسالی
پرسش:چه عواملی باعث عدم نزول باران وبروزخشکسالی است؟
پاسخ: رحمت خداوندگسترده است.ولی این فساد انگیزی بشراست که با دست خودبه خودستم می کند.وبا رفتارش جلوی نزولات آسمانی وبرکات ورحمت الهی را می بندد.
حکایت بشرحکایت این شعرسعدی است:
یکی بر سر شاخ، بن می برید خداوند بستان نگه کرد و دید
بگفتا گر این مرد بد می کند نه با من که با نفس خود می کند
گفتار۴.گناه وفساد،عامل اصلی خشکسالی
درآيات قرآن وروایات معصومین علیهم السلام، به اين نكته تصریح شده کهفساد وكفر و ظلم و گناه، مايه خشکسالی وزوال نعمت وويرانى می شود.
هرچندکه مادّیون ونظام های غیردینی نگاه مادّیگرانه به موضوع دارند.می گویند:گرم شدن زمین باعث خشکسالی ها درجهان شده است!این سخن درستی است ولی این سوال مطرح است که چه عواملی موجب گرم شدن زمین شده است؟جزانسانها !درحقیقت گرما ی زمین همان فسادی است که به دست بشررخ داده است.
دربرخی آیات به صراحت ،بشر را عامل فساد درزمین می داند.
شاهد۱.ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ كانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ (روم:۴۱-۴۲)
فساد در خشكى و دريا به خاطر كارهايى كه مردم انجام دادهاند آشكار شده، خدا مىخواهد نتيجه بعضى از اعمال آنها را به آنها بچشاند شايد (به سوى حق) بازگردند.بگو در زمين سير كنيد و بنگريد عاقبت كسانى كه قبل از شما بودند(وفسادمی کردند) چگونه بود؟ بيشتر آنها مشرك بودند.
در آيه بعد براى اينكه مردم شواهد زندهاى را در مساله ظهور فساد در زمين به خاطر گناه انسانها با چشم خود بينند، دستور” سير در ارض” را مىدهد و به پيامبر ص مىفرمايد:” بگو شما در روى زمين به گردش پردازيد، حال امت هاى پيشين را جستجو كنيد، و اعمال و سرنوشت آنها را مورد بررسى قرار دهيد ببينيد عاقبت كسانى كه قبل از شما بودند به كجا رسيد؟! قصرها و كاخهاى ويران شده آنها را بنگريد، خزائن به تاراج رفته آنها را تماشا كنيد، جمعيت نيرومند پراكنده آنها را مشاهده نمائيد، و سرانجام قبرهاى درهم شكسته و استخوانهاى پوسيده آنها را نگاه کنید.ببينيد سرانجام فسادوظلم و ستم و گناه و شرك آنها چه شد؟
ببينيد اگر آنها آشيانه مرغان را سوزاندند، چگونه خانه اين صيادان نيز به ويرانى كشيده شد؟ ” اكثر آنها مشرك بودند” و شرك ام الفساد و مايه تباهى آنها شد.
آسیب فساددردریا
فساددرخشکی روشن است.ولی فساد دردریا، ممكن است به صورت كمبود مواهب دريايى و يا ناامنىها و جنگ هايى كه در درياها به وقوع مىپيوندد باشد.
شاهد۲.از امام صادق ع چنین روایت شده است: زندگى موجودات دريا به وسيله باران است. هنگامى كه باران نبارد هم خشكىها به فساد كشيده مىشود، و هم دريا، و اين هنگامى است كه گناهان فزونى گيرد![5]
آنچه در رابطه با نزول باران و حيات حيوانات دريايى در اين حديث ذكر شده مسالهاى است كه دقيقا به تجربه رسيده كه هر وقت باران كمتر ببارد ماهى در دريا كم خواهد شد، و حتى از بعضى از ساحلنشينان مىگفتند:” فايده باران براى دريا بيش از فايده آن براى صحرا است”! [6]
شاهد۳.وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ:” (شورى:۳۰)هر مصيبتى به شما مىرسد به خاطر اعمال شما است”مشکلات به دست خودانسان رقم می خورد.
شاهد۴.نابودی تمدن قوم سبا به سبب گناه
لَقَدْ كانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِينٍ وَ شِمالٍ ….فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ…(سبا:۱۵)
خداوند به قوم سبا انواع نعمت ها را داده بود.تمدن درخشانى كه بر اثر كفران وگناه به یکباره بر باد رفت. قوم سبا با استفاده از شرائط خاص مكانى و چگونگى كوههاى اطراف آن منطقه و هوش سرشار خدا داد، توانستند با ساختن سدی عظيم سيلابهاى فراوانى را كه موجب ويرانى مىگشت يا لا اقل در بيابانها بيهوده تلف مىشد، در پشت آن سد عظيم ذخيره كنند، و سرزمينهاى وسيع و گستردهاى را زير كشت در آورند.يك رشته باغهاى به هم پيوسته در دو طرف نهر به قدرى پر بركت بود كه در تواريخ آمده اگر كسى سبدى بر روى سر مىگذاشت و در فصل ميوه از زير درختان عبور مىكرد آن قدر ميوه در آن مىريخت كه بعد از مدت كوتاهى سبد پر مىشد!
خداوند بانزول برکات آسمانی نعمتهاى مادى و معنوى را ازهر جهت برآن قوم خدا جو تمام کرده بود. پاك از آلودگيهاى گوناگون، از دزدان و ظالمان، از آفات و بلاها، از خشكسالى و قحطى، از ناامنى و وحشت، وغفران خداوند شامل حال آنها بود.
اما اين مردم قدر اين همه نعمت را ندانستند.نعمتهاى خدا را ناچيز شمردند، عمران و آبادى و امنيت را ساده انگاشتند، از ياد حق غافل شدند، و مست نعمت گشتند، اغنياء بر تهيدستان فخرفروشى كردند، و آنها را مزاحم حال خويش پنداشتند.اينجا بود كه شلاق مجازات بر پيكر آنها نواخته شد وسيل وحشتناك و بنيان كن «عرم» ازجانب خدا سرزمين آباد و آن همه نعمت را به یکباره به ويرانهاى مبدل ساخت. (فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِم…)[7]
شاهد۵. خشک شدن آب زمزم دراثرگناه قبایل جرهم
آب زمزم بالغ برسه هزارسال، ازمعجزاتی است که در سرزمین خشک وسوزان مکه جاری است. ابراهیم خلیل ع به فرمان خدا، همسرش هاجر و فرزند خردسالش اسماعیل را در وادی مکه گذاشت و خودبرگشت، آب همراه هاجر تمام شد. واسماعیل تشنه ماند. هاجر در جستجوی آب به کوه صفا ومروه رفت،وهفت بار مسیر صفا و مروه را برای رسیدن به آب پیمود.ولی آبی نیافت.به نزد اسماعیل فرزند شیرخوارش بازگشت، باشگفتی دید از زیر پای اسماعیل آبی زلال جاری شده است. از اینکه آب تمام نشود،با خاک و ریگها جلوی آب را گرفت. از این رو زمزم نامیده شد.زمزم به چشمه‌ای جوشان جاری تبدیل می‌شد. خبر پیدایش آب زمزم در سرزمین خشک و تفتیده مکه، قبایل جرهمیان را به این مکان کشاند. وچون به گناه وفسق وفجوروبی حرمتی به کعبه،خداوندآب زمزم رابه روی آنان خشک کردبه طوری که حتی مکان آن تا زمان عبدالمطلب جدرسول خداص ناپدید شد.عبدالمطلب،آن مردالهی در خواب مأمور به حفر چاه زمزم شد. چاه را کند تا به آب رسید. در کنار چاه حوضچه ای ساخت تا حاجیان از آب زمزم استفاده کنند.[8]
شاهد۶. باغ سوخته،به نیت ندادن حق فقرا
درسوره قلم آیات ۱۷-۳۳ به داستان باغ سوخته پرداخته که دراثرنیت نپرداختن حق فقراومستمندان پدید آمده است.(إِنَّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ وَ لا يَسْتَثْنُونَ فَطافَ عَلَيْها طائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَ هُمْ نائِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ…)
پير مرد مؤمنی در يمن باغی داشت آباد وپرمیوه، او به هنگام برداشت، حق مستحقان و نيازمندان وفقرا را مىداد.هنگامى كه او چشم از دنيا پوشيد، باغ به پنج فرزندش رسید.فرزندان گفتند: ما خود به محصول اين باغ سزاوارتريم ونمىتوانيم مانند پدرعمل كنيم! و به اين ترتيب تصميم گرفتند نیازمندان ومستمندان را كه هر ساله از آن باغ بهره مىگرفتند محروم سازند.آنها سوگند ياد كردند كه ميوههاى باغ را صبحگاهان و دور از انظارمستمندان بچينندتا چیزی به نیازمندان نرسد.
شب هنگام ،كه همه در خواب بودند عذاب و بلائى فراگير از ناحيه پروردگار بر تمام باغ فرود آمد.آتشى سوزان و صاعقهاى مرگبارآن باغ خرم و سرسبز راهمچون شب سياه و ظلمانى به خاكستر تبدیل کرد.(فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ).
آنان صبحگاهان برای برداشت محصول به سوی باغ راه افتادند.هنگامى كه به باغ رسیدندآن راخاكستر شده ديدند باتعجب گفتند اين باغ ما نيست، ما راه را گم كردهايم!دیروزکه باغ را دیدیم محصولش ازسال گذشته هم بیشتربود.وقتی خوب نگاه کردند فهمیدندراه رااشتباه نرفتند.باغ ازخودشان است.گفتند:ما محرومان واقعى هستيم.مىخواستيم مستمندان و نيازمندان را محروم كنيم اما خودمان از همه بيشتر محروم شديم، هم محروم از درآمد مادى، و هم بركات معنوى كه از طريق انفاق در راه خدا و به نيازمندان به دست مىآيد.هنگامى كه به عمق فاجعه وبدبختى خود بیشترآگاه شدند فريادشان بلند شد و گفتند: واى بر ما كه ظالم وطغيانگر بوديم! [9]
امام باقر ع فرمود: گاه انسان گناهى مىكند و روزى او قطع مىشود. سپس امام ع آيات بالا را تلاوت کرد.[10]
شاهد۷.از ابن عباس نقل شده كه” رابطه گناه و قطع روزى از آفتاب هم روشنتر است، چنان كه خداوند آن را در سوره ن و القلم (آیات مورد بحث) بيان فرموده است. [11]
شاهد۸. وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ ءَامِنَةً مُّطْمَئنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كلُ مَكاَنٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِمَا كَانُواْ يَصْنَعُون.(نحل:۱۱۲)
خداوند (برای آنان که کفران نعمت میکنند) مثلی زده است: منطقهی آبادی که امن و آرام و مطمئن بود و همواره روزیش از هر جا میرسید اما به نعمتهای خدا ناسپاسی کردند و خداوند به خاطر کردارزشت(و گناهانی) که انجام میدادند، لباس گرسنگی و ترس بر اندامشان پوشانید.
این آیات به روشنی گناه را عامل خشکسالی وفقرو گرسنگی وناامنی می شمرد.
قرآن می فرماید: شيطان، شما را (به هنگام انفاق)، وعده فقر و تهيدستى مىدهد، و به فحشا (و زشتيها) امر مىكند، ولى خداوند وعده” آمرزش” و” فزونى دررزق وروزی” به شما مىدهد. [12]
بنابراین این گناهان وفسادانگیزی است که موجب خشکسالی وتنگی رزق و روزی می‌شود. به دونمونه آن قوم سبا و قبایل جرهم درمکه است.
شاهد۹. اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تُنْزِلُ النِّقَمَ (دعای کمیل).
خدايا ! بيامرز گناهانى را كه سبب نزول عقوبتهاست.
امام سجادعليه السلام فرمود: نُه گناه سبب نزول عقوبت هاست:
۱ ـ بغى (فسادوتجاوز از حدود الهى). ۲ ـ تعدى و تجاوز به حقوق مردم . ۳ ـ مسخره كردن بندگان خدا۴ـ شكستن عهد و پيمان . ۵ ـ معصيت و گناه آشكار . ۶ ـ شيوع دروغ۷ ـ داورى و قضاوت بر خلاف احكام خدا . ۸ ـ خوددارى از پرداخت زكات.۹ ـ كم گذاشتن پيمانه و كيل ووزن.[13]
شاهد۱۰.اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تُغَيِّرُ النِّعَمَ.(دعای کمیل)
خدايا گناهانى را بیامرزكه نعمتها را تغيير مى دهد.
گناهان كه سبب تغيير نعمت ها مى شود و بلاها و مصائب و مشكلات و سختى ها وخشکسالی می آورد به فرموده امام سجاد (عليه السلام) پنج گناه است :
۱ ـ ستم به مردم . ۲ ـ از دست د