خشک سالی ازمنظرآموزه های دینی

(هشدار،عوامل،نسخه رهایی  )

پیشگفتار……………………………………………………………………۵

فصل اول.هشدارواخطاردرموردبحران خشکسالی …………..….………….۶

     گفتار۱.هشدارهای قرآن …………………………………………………………۶

    گفتار۲.هشدار سازمان ملل ومحققان………………………………..……………۷ 

    گفتار۳. آسیب وپیامدهای خشکسالی ……………………………..……………..۸

فصل دوم.علل وعوامل خشکسالی ……………………………………….۱۰

   گفتار۴.گناه وفساد،عامل اصلی خشکسالی ………………………………………۱۰

             شواهد قرآنی وروایی

    گفتار۵.گناهان مانع نزول برکات آسمانی ………………………………………..۱۶

 نپرداخت زكات/كم فروشى /کفرنعمت/ستم وظلم حاکمان/خیانت/اسراف وتبذیر

   گفتار۶.گونه هاو مصادیق فسادوگناه ………………………………………………………….۱۹   

        یک. آلوده کردن آب وهواومحیط زیست( دود سیگارودخانیات/بنزین/گاز/سوخت فسیلی)….۱۹

        دو. گرم شدن کره زمین با گازهای گلخانه‌ای ……………………………………………..۲۵

  گفتار۷.انواع گازهای گلخانه ای …………………………………………………………..……۲۵

           بخار آب/ دی‌اکسید کربن/گازمتان/اُزون/نیتروز اکساید

  گفتار۸.خطرات گازهای گلخانه ای …………………………………………………۲۶

  گفتار۹.دلایل افزایش گازهای گلخانه ای ……………………………………………۲۷

       سوخت‌های فسیلی/جنگل‌زدایی/رشد صنعت/روش‌های کشت و زراعت

فصل سوم.نسخه شفا بخش برون رفت از خشکسالی ……………………..۳۰

   گفتار۱۰.یک.ارتباط ایمان و نزول برکات آسمانی …………………………………۳۰

                شواهدی ازآیات وروایات

     گفتار۱۱.دو.استغفار وطلب مغفرت ………………………………………………۳۱

    گفتار۱۲.سه.یادصالحان وخوبان …………………………………………………۳۴

    گفتار۱۳.دعا ونمازباران …………………………………………………………۳۵

         دعای امام علی ع/دعای امام سجادع /نمازباران

فصل چهارم.شروط نزول برکات الهی ……………………………………..۴۰

                ایمان جمعی

فصل پنجم:ثروت کفارچرا؟………………………………………………….۴۱

پیشگفتار

قرآن دررابطه با بحران وبلای خشکسالی سه مرحله را یادآورشده است:

مرحله اول هشدارواخطارداده تا انسان غافل نباشد.

 مرحله دوم علل وعوامل بروزخشکسالی رابیان کرده است.

 مرحله سوم نسخه رهایی ازخشکسالی را پیچیده است.

این جزوه درپنج فصل وسیزده گفتارتنظیم شده است.وبادلایل قرآنی وروایی به سه موضوع:هوشدار،عوامل پدیده خشکسالی وراهکارونسخه رهایی ازمشکلات خشکسالی پاسخ داده است.خدایابه بندگان گناهکارت نگاه نکن.به رحمت واسعه ات که همه را فراگرفته بنگروباران رحمتت را برما نازل بفرما.

فصل اول.هشدارواخطاردرموردبحران خشکسالی

از برکات خداوند آب است. كه حیات همه موجودات به آن بستگی دارد.وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْ‏ءٍ حَي(انبیاء:۳۰) ولی بسيارى از مردم از آن غافلند.خداوندمهربان آب راازآسمان نازل وآن رادرزمین ذخیره کرده است. خداوند زمين را از دو قشر مختلف تشكيل داده است:” قشر نفوذ پذير” كه آب باران را در خود فرو مى‏برد و در زير آن” قشر نفوذ ناپذير” است كه آب را در آنجا نگاه مى‏دارد. [1] درسوره مومنون آیه۱۸می فرماید:ما اين آب را در زمين در مخازن مخصوص ساكن وذخیره كرديم، (فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْض).تمام چشمه‏ها، چاهها، قناتها از بركت اين تركيب خاص به وجود آمده است.

گفتار۱.هشدارهای قرآن

 قرآن در۳۵ازآیه به آب پرداخته است.ازجمله آیاتی است که درموردبی آبی وخشکسالی به انسان اخطاروهشدارداده است.مانند:

۱.أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ لَوْ نَشاءُ جَعَلْناهُ أُجاجاً فَلَوْ لا تَشْكُرُون (واقعه:۶۸-۶۹ )

آيا به آبى كه مى‏نوشيد انديشيده‏ايد؟آيا شما آن را از ابر نازل مى‏كنيد؟ يا ما نازل مى‏كنيم؟ هر گاه بخواهيم اين آب گوارا را، تلخ و شور قرار مى‏دهيم، پس چرا شكر نمى‏كنيد؟

اين آيه وجدان انسانها را در برابر این سؤال قرار مى‏دهد: آيا در باره اين آبى كه مايه حيات شما است و پيوسته آن را مى‏نوشيد وبهره می بریدهرگز فكر كرده‏ايد؟چه کسی آن را ازآسمان نازل می کند ودردسترس شما قرارمی دهد؟اگرآبی ازآسمان نباریدوخشکسالی شدچکارمی کنید؟!

۲.قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ(ملک:۳۰) به آنها بگو به من خبر دهيد اگر آبهاى مورد استفاده شما در زمين فرو رود چه كسى مى‏تواند آب جارى در دسترس شما قرار دهد”؟! 

  آیه شریفه نوعی اخطاروهشداربه انسان هاست که اگردراثرخشکسالی آب چشمه ها وقنات ها وچاه ها ومنابع ذخیره درسدها ومنابع ذخیره های زیرزمینی روبه پایانی داشت وانسان ها حتی برای آشامیدن آب بامشکل روبه رو شدند چکارمی توانندبکنند؟وازکجا می توانندبه آب برسند؟

گفتار۲.هشدار سازمان ملل ومحققان 

سازمان ملل متحد هشدار داده که اگر جهان به میزان فعلی به مصرف آب ادامه دهد در سال ۲۰۲۵ ،بیشتر از دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون نفر در جهان با کمبود آب مواجه می شوند. طلیعه بحران هم اکنون در چین، آفریقا، هند، تایلند، مکزیک، مصر و ایران نمایان شده است. ایران در کمربند خشک جهانی قرار گرفته و بارشی معادل یک سوم بارش متوسط جهانی را دارد.[2]

  مطالعه‌ای که اخیرا توسط “هریشیکش چاندانپورکار” دانشمند اقلیم شناس هندی و تیمش از دانشگاه “فلِیم” هند، در مجله ” سایِنس اَدوَنسِس” منتشر شده است، هشداری جدی در مورد سرعت فزاینده خشک شدن هرپنج قاره‌ زمین ارائه می‌دهد.

 این تحقیق با مطالعه بیش از دو دهه داده‌های ماهواره‌ای برای ردیابی تغییرات در ذخایر آب زمین، روند نگران‌کننده‌ای را آشکار می‌کند. 

این مطالعه بر بحران جهانی رو به رشد کاهش آب شیرین تاکید می‌کندکه اگر کنترل نشود، تعادل ظریف چرخه آب زمین را تهدید می‌کند و عواقب وخیمی برای اکوسیستم‌ها، کشاورزی و جمعیت‌های انسانی در سراسر جهان خواهد داشت. [3]

گفتار۳. آسیب وپیامدهای خشکسالی

 بحران خشکسالی، پیامدهای ناگوارخود را درعرصه اقتصادی وکشاورزی،سیاسی وامنیتی،بهداشت وسلامتی ،اجتماعی و…نشان می دهد.

۱. عرصه اقتصادی وکشاورزی.کمبود بارش، کمبود رطوبت خاک و افت سطح آب زیر زمینی ،کشاورزي و کیفیت و کمیت محصولات را تحت تاثیرقرارمی دهد.بویژه انقراض گونه‌های انحصاری،یکی از مخرب‌ترین آسیب‌های خشکسالی بشمارمی آید.وقتی آبی نباشد کشاورزی تعطیل می شود.گیاهی نمی روید.درنتیجه،موادغذایی ومیوه ومایحتاج انسان ها وحیوانات کم ویانایاب می شود.دام داری ها بواسطه کمبودعلوفه درمزارع ومراتع ازبین می رود.گوشت ولبنیات ودیگرمحصولات دامی مانند:پشم وپوست و…دچارکمبود وگرانی می شود.

خشکسالی هاي اخیروخشک شدن سفره‌های آب زیرزمینی ، تاثیرات خود درامنیت غذایی در سراسر جهان و تاثیر بر بازارهاي جهانی و تجارت بین المللی را نشان داده است.گرانی ها وقاچاق موادغذایی نمونه ی بارزآن است.  

۲. عرصه اجتماعی.هر گاه میزان تقاضای آب برای تولید اقتصادی بیشتر از عرضه آب باشد خشکسالی اقتصادی – اجتماعی رخ داده است. افزایش جمعیت و یا افزایش مصرف آب هم به آن دامن می زند.

  مصرف کنندگان از سفره های آب زیرزمینی استفاده بیشتری خواهند نمود و باعث خالی شدن آنها می شوند .هزینه تصفیه آب های آشامیدنی به دلیل آلودگی، بالا می رود.مهاجرت ها وکوچ انسان ها دراثرخشکسالی رخ می دهد.

۳.عرصه بهداشتی وسلامتی.بهداشت فردی وعمومی بیش ازهرچیزبه خطرمی افتد.

با نبودآب وکاهش سطح آب هاي زیرزمینی و منابع هیدرولوژیکی در نهرها ، دریاچه ها و مخازن ، افزایش دماي آب و افزایش سطح مواد شیمیایی مضر بیشتر می شود. این می تواند منجر به افزایش شوري و کاهش سطح اکسیژن در آب شود و گونه هاي آبزي را تهدید کند. کاهش کیفیت و کمیت آب در حوادث خشکسالی، نیاز به تصفیه آب را افزایش می دهد. افزایش غلظت سموم و آلاینده ها ی ناشی از تخلیه فاضلاب صنعتی و دیگر فاضلاب ها،   سلامت  انسان و محیط زیست را به خطرمی اندازد.وموجب بروزوشیوع بیماریهای مرتبط با آب که بر اثر آلودگی آب با فاضلاب می شود.مانند:بیماریهای چشمی و پوستی وبیماریهای مرتبط با آب. سوء تغذیه و افزایش مرگ و میر شناخته شده ترین و مشهورترین پیامد سلامتی خشکسالی است.

  خشکسالی هم چنین می تواند بر سلامت روان انسان ها تأثیر بگذارد.  

  ۴.گرد و غباروریزگردها.انتشار گرد و غبار ناشی ازخشکسالی می تواند تأثیر به سزایی در سلامت عمومی وبروزبیماری ها وتعطیلی مراکزآموشی و…داشته باشد. طوفان ها و گرد و غبار هنوز هم عمدتا در مناطق خشک و نیمه خشک در سراسر جهان رخ می دهد.  بویژه جایی که پوشش گیاهی کم است.چندسالی است که ایران با آن مواجهه شده است.

    دود ناشی از آتش سوزي ها ی جنگل ها، می تواند مشکلات تنفسی قابل توجهی ایجاد کند. افراد مسن ، کودکان، زنان باردار و افراد مبتلا به آسم ، بیماري قلبی و بیماري هاي ریوي به ویژه در معرض خطر مواجهه با دود وگردوغبارقرار دارند.

۵. عرصه امنیتی .بروزدزدی ها وقتل وغارت ازدیگرآسیب هابشمارمی آید.[4]

  فصل دوم.علل وعوامل خشکسالی

پرسش:چه عواملی باعث عدم نزول باران وبروزخشکسالی است؟

پاسخ: رحمت خداوندگسترده است.ولی این فساد انگیزی بشراست که با دست خودبه خودستم می کند.وبا رفتارش جلوی نزولات آسمانی وبرکات ورحمت الهی را می بندد.

حکایت بشرحکایت این شعرسعدی است:

یکی بر سر شاخ، بن می برید            خداوند بستان نگه کرد و دید

بگفتا گر این مرد بد می کند               نه با من که با نفس خود می کند

گفتار۴.گناه وفساد،عامل اصلی خشکسالی

  درآيات قرآن وروایات معصومین علیهم السلام، به اين نكته تصریح شده کهفساد وكفر و ظلم و گناه، مايه خشکسالی وزوال نعمت وويرانى می شود.

هرچندکه مادّیون ونظام های غیردینی نگاه مادّیگرانه به موضوع دارند.می گویند:گرم شدن زمین باعث خشکسالی ها درجهان شده است!این سخن درستی است ولی این سوال مطرح است که چه عواملی موجب گرم شدن زمین شده است؟جزانسانها !درحقیقت گرما ی زمین  همان فسادی است که  به دست بشررخ داده است.

     شواهد قرآنی وروایی

دربرخی آیات به صراحت ،بشر را عامل فساد درزمین می داند.

 شاهد۱.ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ كانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ (روم:۴۱-۴۲)

فساد در خشكى و دريا به خاطر كارهايى كه مردم انجام داده‏اند آشكار شده، خدا مى‏خواهد نتيجه بعضى از اعمال آنها را به آنها بچشاند شايد (به سوى حق) بازگردند.بگو در زمين سير كنيد و بنگريد عاقبت كسانى كه قبل از شما بودند(وفسادمی کردند) چگونه بود؟ بيشتر آنها مشرك بودند.

در آيه بعد براى اينكه مردم شواهد زنده‏اى را در مساله ظهور فساد در زمين به خاطر گناه انسانها با چشم خود بينند، دستور” سير در ارض” را مى‏دهد و به پيامبر ص مى‏فرمايد:” بگو شما در روى زمين به گردش پردازيد، حال امت هاى پيشين را جستجو كنيد، و اعمال و سرنوشت آنها را مورد بررسى قرار دهيد ببينيد عاقبت كسانى كه قبل از شما بودند به كجا رسيد؟! قصرها و كاخهاى ويران شده آنها را بنگريد، خزائن به تاراج رفته آنها را تماشا كنيد، جمعيت نيرومند پراكنده آنها را مشاهده نمائيد، و سرانجام قبرهاى درهم شكسته و استخوانهاى پوسيده آنها را نگاه کنید.ببينيد سرانجام فسادوظلم و ستم و گناه و شرك آنها چه شد؟

ببينيد اگر آنها آشيانه مرغان را سوزاندند، چگونه خانه اين صيادان نيز به ويرانى كشيده شد؟ ” اكثر آنها مشرك بودند” و شرك ام الفساد و مايه تباهى آنها شد.

آسیب فساددردریا

 فساددرخشکی روشن است.ولی فساد دردریا، ممكن است به صورت كمبود مواهب دريايى و يا ناامنى‏ها و جنگ هايى كه در درياها به وقوع مى‏پيوندد باشد.

  شاهد۲.از امام صادق ع چنین روایت شده است: زندگى موجودات دريا به وسيله باران است. هنگامى كه باران نبارد هم خشكى‏ها به فساد كشيده مى‏شود، و هم دريا، و اين هنگامى است كه گناهان فزونى گيرد![5]   

    آنچه در رابطه با نزول باران و حيات حيوانات دريايى در اين حديث ذكر شده مساله‏اى است كه دقيقا به تجربه رسيده كه هر وقت باران كمتر ببارد ماهى در دريا كم خواهد شد، و حتى از بعضى از ساحل‏نشينان مى‏گفتند:” فايده باران براى دريا بيش از فايده آن براى صحرا است”! [6]  

شاهد۳.وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ:” (شورى:۳۰)هر مصيبتى به شما مى‏رسد به خاطر اعمال شما است”مشکلات به دست خودانسان رقم می خورد.

شاهد۴.نابودی تمدن قوم سبا به سبب گناه

 لَقَدْ كانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِينٍ وَ شِمالٍ ….فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ…(سبا:۱۵)

خداوند به قوم سبا  انواع نعمت ها را داده بود.تمدن درخشانى كه بر اثر كفران وگناه به یکباره بر باد رفت. قوم سبا با استفاده از شرائط خاص مكانى و چگونگى كوه‏هاى اطراف آن منطقه و هوش سرشار خدا داد، توانستند با ساختن سدی عظيم سيلابهاى فراوانى را كه موجب ويرانى مى‏گشت يا لا اقل در بيابانها بيهوده تلف مى‏شد، در پشت آن سد عظيم ذخيره كنند، و سرزمينهاى وسيع و گسترده‏اى را زير كشت در آورند.يك رشته باغهاى به هم پيوسته در دو طرف نهر به قدرى پر بركت بود كه در تواريخ آمده اگر كسى سبدى بر روى سر مى‏گذاشت و در فصل ميوه از زير درختان عبور مى‏كرد آن قدر ميوه در آن مى‏ريخت كه بعد از مدت كوتاهى سبد پر مى‏شد! 

 خداوند بانزول برکات آسمانی نعمتهاى مادى و معنوى را ازهر جهت برآن قوم خدا جو تمام کرده بود. پاك از آلودگيهاى گوناگون، از دزدان و ظالمان، از آفات و بلاها، از خشكسالى و قحطى، از ناامنى و وحشت، وغفران خداوند شامل حال آنها بود. 

اما اين مردم قدر اين همه نعمت را ندانستند.نعمتهاى خدا را ناچيز شمردند، عمران و آبادى و امنيت را ساده انگاشتند، از ياد حق غافل شدند، و مست نعمت گشتند، اغنياء بر تهيدستان فخرفروشى كردند، و آنها را مزاحم حال خويش پنداشتند.اينجا بود كه شلاق مجازات بر پيكر آنها نواخته شد وسيل وحشتناك و بنيان كن «عرم»  ازجانب خدا سرزمين آباد و  آن همه نعمت را به یکباره   به ويرانه‏اى مبدل ساخت. (فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِم…)[7]

 شاهد۵. خشک شدن آب زمزم دراثرگناه قبایل جرهم

  آب زمزم بالغ برسه هزارسال، ازمعجزاتی است که در سرزمین خشک وسوزان مکه جاری است. ابراهیم خلیل ع به فرمان خدا، همسرش هاجر و فرزند خردسالش اسماعیل را در وادی مکه گذاشت و خودبرگشت، آب همراه هاجر تمام شد. واسماعیل تشنه ماند. هاجر در جستجوی آب به کوه صفا ومروه رفت،وهفت بار مسیر صفا و مروه را برای رسیدن به آب پیمود.ولی آبی نیافت.به نزد اسماعیل فرزند شیرخوارش بازگشت، باشگفتی دید از زیر پای اسماعیل آبی زلال جاری شده است. از اینکه آب تمام نشود،با خاک و ریگها جلوی آب را گرفت. از این رو زمزم نامیده شد.زمزم به چشمه‌ای جوشان جاری تبدیل می‌شد. خبر پیدایش آب زمزم در سرزمین خشک و تفتیده مکه، قبایل جرهمیان را به این مکان کشاند. وچون به گناه وفسق وفجوروبی حرمتی به کعبه،خداوندآب زمزم رابه روی آنان خشک کردبه طوری که حتی مکان آن تا زمان عبدالمطلب جدرسول خداص ناپدید شد.عبدالمطلب،آن مردالهی در خواب مأمور به حفر چاه زمزم شد. چاه را کند تا به آب رسید. در کنار چاه حوضچه ای ساخت تا حاجیان از آب زمزم استفاده کنند.^[8]

شاهد۶. باغ سوخته،به نیت ندادن حق فقرا

درسوره قلم آیات ۱۷-۳۳ به داستان باغ سوخته پرداخته که دراثرنیت نپرداختن حق فقراومستمندان پدید آمده است.(إِنَّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ وَ لا يَسْتَثْنُونَ فَطافَ عَلَيْها طائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَ هُمْ نائِمُونَ  فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ…)  

پير مرد مؤمنی در يمن باغی داشت آباد وپرمیوه، او به هنگام برداشت، حق مستحقان و نيازمندان وفقرا را مى‏داد.هنگامى كه او چشم از دنيا پوشيد، باغ به پنج فرزندش رسید.فرزندان گفتند: ما خود به محصول اين باغ سزاوارتريم ونمى‏توانيم مانند پدرعمل كنيم! و به اين ترتيب تصميم گرفتند نیازمندان ومستمندان را كه هر ساله از آن باغ بهره مى‏گرفتند محروم سازند.آنها سوگند ياد كردند كه ميوه‏هاى باغ را صبحگاهان و دور از انظارمستمندان بچينندتا چیزی به نیازمندان نرسد.  

شب هنگام ،كه همه در خواب بودند عذاب و بلائى فراگير از ناحيه پروردگار بر تمام باغ فرود آمد.آتشى سوزان و صاعقه‏اى مرگبارآن باغ خرم و سرسبز راهمچون شب سياه و ظلمانى به خاكستر تبدیل کرد.(فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ).

   آنان صبحگاهان برای برداشت محصول به سوی باغ راه افتادند.هنگامى كه به باغ رسیدندآن راخاكستر شده ديدند باتعجب گفتند اين باغ ما نيست، ما راه را گم كرده‏ايم!دیروزکه باغ را دیدیم محصولش ازسال گذشته هم بیشتربود.وقتی خوب نگاه کردند فهمیدندراه رااشتباه نرفتند.باغ ازخودشان است.گفتند:ما محرومان واقعى هستيم.مى‏خواستيم مستمندان و نيازمندان را محروم كنيم اما خودمان از همه بيشتر محروم شديم، هم محروم از درآمد مادى، و هم بركات معنوى كه از طريق انفاق در راه خدا و به نيازمندان به دست مى‏آيد.هنگامى كه به عمق فاجعه وبدبختى خود بیشترآگاه شدند فريادشان بلند شد و گفتند: واى بر ما كه ظالم وطغيانگر بوديم! [9]

  امام باقر ع فرمود: گاه انسان گناهى مى‏كند و روزى او قطع مى‏شود. سپس امام ع آيات بالا را تلاوت کرد.[10]  

  شاهد۷.از ابن عباس نقل شده كه” رابطه گناه و قطع روزى از آفتاب هم روشن‏تر است، چنان كه خداوند آن را در سوره ن و القلم (آیات مورد بحث) بيان فرموده است. [11]

 شاهد۸. وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ ءَامِنَةً مُّطْمَئنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كلُ‏ مَكاَنٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِمَا كَانُواْ يَصْنَعُون.(نحل:۱۱۲)

خداوند (برای آنان که کفران نعمت می­کنند) مثلی زده است: منطقه­ی آبادی که امن و آرام و مطمئن بود و همواره روزیش از هر جا می­رسید اما به نعمت­های خدا ناسپاسی کردند و خداوند به خاطر کردارزشت(و گناهانی) که انجام می­دادند، لباس گرسنگی و ترس بر اندامشان پوشانید.

این آیات به روشنی گناه را عامل خشکسالی وفقرو گرسنگی وناامنی می شمرد.

قرآن می فرماید: شيطان، شما را (به هنگام انفاق)، وعده فقر و تهيدستى مى‏دهد، و به فحشا (و زشتيها) امر مى‏كند، ولى خداوند وعده” آمرزش” و” فزونى دررزق وروزی” به شما مى‏دهد. ^[12]

 بنابراین این گناهان وفسادانگیزی است که موجب خشکسالی وتنگی رزق و روزی می‌شود. به دونمونه آن قوم سبا و قبایل جرهم درمکه است.

شاهد۹. اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تُنْزِلُ النِّقَمَ (دعای کمیل).

 خدايا ! بيامرز گناهانى را كه سبب نزول عقوبتهاست. 

امام سجادعليه السلام فرمود: نُه گناه سبب نزول عقوبت هاست:

۱ ـ بغى (فسادوتجاوز از حدود الهى). ۲ ـ تعدى و تجاوز به حقوق مردم . ۳ ـ مسخره كردن بندگان خدا۴ـ شكستن عهد و پيمان . ۵ ـ معصيت و گناه آشكار . ۶ ـ شيوع دروغ۷ ـ داورى و قضاوت بر خلاف احكام خدا . ۸ ـ خوددارى از پرداخت زكات.۹ ـ كم گذاشتن پيمانه و كيل ووزن.[13] 

شاهد۱۰.اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتِى تُغَيِّرُ النِّعَمَ.(دعای کمیل)

  خدايا گناهانى را بیامرزكه نعمتها را تغيير مى دهد. 

گناهان  كه سبب تغيير نعمت ها مى شود و بلاها و مصائب و مشكلات و سختى ها وخشکسالی می آورد به فرموده امام سجاد (عليه السلام) پنج گناه است :

۱ ـ ستم به مردم . ۲ ـ از دست دادن روحيه ى عادت در خير . ۳ ـ كناره گرفتن از نيكوكارى . ۴ ـ كفران نعمت . ۵ ـ ترك سپاسگذارى و شكر

 گفتار۵.گناهان مانع نزول برکات آسمانی 

باتوجه به آیات قرآن وفقرات دعای کمیل وسایرروایات، برخی گناهان ارتباط مستقیم باخشکسالی دارند ومانع نزولات آسمانی می شوند.مانند:

یکم.نپرداخت زكات از گناهان سنگين و سبب غضب حق وجلوی نزولات آسمانی رامی بندد.

 امام صادق (عليه السلام : به خدا سوگند هيچ مالى در صحرا و دريا تلف نمى شود ، مگر به سبب نپرداختن زكات. [14]

دوم.كم فروشى وکم گذاشتن پيمانه و كيل.كم فروشى و كم گذاشتن و كاستن جنس به هنگام وزن كردن ،حرام و از گناهان كبيره است! سوره مُطَفِّفِينَ درقرآن به این گناه آمده است.وازفعالیت حضرت شعیب پیامبرباکم فروشان بود.

 وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النّاسِ يَسْتَوْفُونَ وَإِذا كالُوهُمْ أَو وَزَنُوهُمْ يُخْسِرونَ (مطففین:۱-۳)

” مطففين” از ماده” تطفيف” در اصل از” طف” گرفته شده كه به معنى كناره‏هاى چيزى است. و به پيمانه‏اى كه پر نباشد (کم گذاشتن) ، اطلاق مى‏شود. (تفسير نمونه، ج‏۲۶، ص: ۲۴۵) واى بر كم‏فروشان.آنها كه وقتى براى خود كيل مى‏كنند حق خود را به طور كامل مى‏گيرند.اما هنگامى كه مى‏خواهند براى ديگران كيل يا وزن كنند كم مى‏گذارند!  

با جمله استفهام توبيخى، کم فروشان راتهديد مى‏کند:” آيا آنها به قیامت باور ندارند.روزى كه عذاب و حساب ووحشتش بزرگ است. (أَ لا يَظُنُّ أُولئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ لِيَوْمٍ عَظِيمٍ).

این روایت دوگناه کم فروشی وندادن زکات را به عنوان عامل مستقیم قحطی وخشکسالی برشمرده شده است.

پیامبرص فرمود: وقتی امتم به کم فروشی روآورند به خشکسالی مبتلا می شوند.آنگاه آیه ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِراخواندند.[15]

عذاب قوم شعیب به جهت کم فروشی

درچندآیه به کم فروشی قوم حضرت شعیب اشاره وبه عذاب وعده داده شده اند. 

 درسوره شعراءآیات ۱۸۱- ۱۸۳ می فرماید: حق پيمانه را ادا كنيد (و كم‏فروشى نكنيد) و مردم را به خسارت نيفكنيد.با ترازوى صحيح وزن كنيد.  و حق مردم را كم نگذاريد و در زمين فساد ننمائيد.حق پيمانه را ادا كنيد، و ديگران را به خسارت ميفكنيد،و در زمين فساد نكنيد.

پس ازیاس ودعای حضرت شعیب ع،خداوندعذاب يوم الظله را نازل كرد، روزى كه ابر سياه همه جا را تاريك كرد و بارانى سيل‏آسا بباريدوصيحه آسمانی آنها را  فرا گرفت به گونه ای که آن قوم کم فروش در خانه‏هايشان به زانو در آمدند و مردند. [16]

 پيامبر ص پس ازتلاوت آیات سوره مطففین براى اهل مدينه فرمود: پنج چيز در برابر پنج چيز است”! (خمس بخمس) عرض كردند اى رسول خدا: كدام پنج در مقابل كدام پنج است؟ فرمود:

 ۱.هيچ قومى عهدشكنى نكردند مگر اينكه خداوند دشمنانشان را بر آنها مسلط ساخت.

۲.و هيچ جمعيتى به غيرحكم الهى حكم نكردند مگر اينكه فقر در ميان آنها زياد شد.

۳.ودر ميان هيچ ملتى فحشاء ظاهرنشدمگراينكه مرگ درميان آنها فراوان گشت!

۴.هيچ گروهى كم‏فروشى نكردند مگر اينكه زراعت آنها از بين رفت وقحطى آنها را فرو گرفت!

۵.و هيچ قومى زكات را منع نكردند مگر اينكه باران از آنها قطع شد.[17]

 سوم. کفرنعمت. پروردگارتان اعلام فرمود: همانا اگر شكر كنيد، قطعاً (نعمت‏هاى) شما را مى‏افزايم، و اگر كفران كنيد البتّه عذاب من سخت است.  

(وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ) (إبراهيم:۷) ازمصادیق عذاب،می تواندقحطی وخشکسالی باشد.

چهارم.ستم وظلم حاکمان. پیامبرص درضمن برشمردن عواقب ده خصلت فرمود: وقتی حاکمی ستم کند،باران نمی بارد.آنگاه آیه ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِراخواندند.[18]امروزدرپیش چشمان جهانیان بخصوص حکام عرب ومسلمانان درفلسطین وغزه ظلمی بیش ازاین انتظار می رود؟!

پنجم.خیانت.ازمظاهرفساد،خیانت است.پیامبرص فرمود:…امانت موجب جلب روزی وخیانت موجب فقراست.[19]

ششم.اسراف وتبذیر.قرآن ازاسراف نهی کرده ومبذرین رابرادران شیطان معرفی کرده است. ٍ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ (اعراف:۳۱) (إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ)(اسراء:۲۷)اسراف درهدردادن آب،وجوداستخرهای خانگی،شستن ماشین،و…بویژه توسط اشراف وپول دارها!آیاانتظارداریم خدابه مارحم کند؟!

گفتار۶.گونه هاو مصادیق فسادوگناه     

  شواهدی ذکرشد مبنی براینکه گناه وفسادازعوامل اصلی خشکسالی بشمارمی آید.سوال:منظورازفسادی که به دست انسان پدید می آیدچیست؟چه کارهایی فسادبشمارمی آیندومانع نزول باران شده وخشکسالی ومشکلات زیست محیطی را به ارمغان خواهدآورد؟

یک.آلوده کردن آب وهوا

هوای پاکیزه وسالم بهترین عنصرو رازسلامتی انسان است.آنان که دربرخی روستاها به غذای مقوّی دسترسی ندارند،چون هوای سالم دارند،کمتربیمار می شوندوکمترنیازبه پزشک پیدا می کنند.

هوای پاک،سرشارازاﮐﺴﯿﮋن(غذای اصلی ریه هاوخون وقلب)است.که درمناطق کوهستانی وبرف خیز،جنگل ها و پارک ها،ساحل دریاها و کنار رودخانه ها وآبشارها و روستاهای بِکروبدورازآلودگی های صوتی و دودخودروها وکارخانه هاو…یافت می شود. دریاها و اقیانوس ها درتلطیف هوا واﮐﺴﯿﮋن بسیار مؤثرند.

امام صادق (ع)عامل زندگی را،هوای سالم وآب وزمین دانسته فرمود: زندگی درسرزمینی بدون سه عامل حیاتی گوارا نیست: هوای پاک وتمیز،آب فراوان وگوارا،زمین حاصلخیز.[20]

گردش صحیح خوﻥ،شالوده سلامتی است؛خوﻥ،اﮐﺴﻴﮋﻥوموادغذایی را به تمام سلول های بدﻥمی رساﻧﺪو تنفس، کلید کنترل ﺟﺮیان خون در بدن بشمار می آید.اﺯطریق تنفس،اﮐﺴﻴﮋﻥ کافی به تمام سلول ها می رسدکه ﺟریان الکتریکی هرسلول راتحریک می کند.تنفس صحیح،بدن رااﺯآلودگی ها پاک می کند.اثرتنفس صحیح اﺯهرغذا یاویتامین بیشتراست.[21]

این تنفس درهوایی پاک ودوراﺯآلودگی است که موﺟﺐ باﺯشدن غددلنفاوی و شش ها شده،سلامتی و نشاط را برای آدمی به ارمغان می آورد.

هوای آلوده، بیماری می آورد.به جای اکسیژن،دی اکسیدکربن سمی وارد ششها می شود.

آلودگی هوا بر اسیدی شدن دریاها واقیانوس ها اثرمی گذارند.موج آبها گازکربنیک هوا را به درون آب می کشد و موجب مشکلاتی برای آبزیان می گردد.

علاوه موجب خشکی هواشده وازرطوبت آن می کاهد.رطوبت سبب پدیدآمدن ابروباران می شود. خبرگزاری فرانسه، به نقل از آژانس محیط زیست اروپا نوشت: حداقل ۲۵۳ هزار نفر در اتحادیه اروپا طی سال ۲۰۲۱ به خاطر قرار گرفتن در معرض ذرات ریز بالاتر از غلظت مورد تایید سازمان بهداشت جهانی جان باخته‌اند.
ریزگردها یا ذرات ریز کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون، معمولا در نیروگاه‌های برقی زغال‌سوز تولید می‌شود یا محصول جانبی خروجی اگزوز خودروها است و اندازه کوچک آنها باعث می‌شود تا عمق دستگاه تنفسی نفوذ کنند و باعث بیماری‌های ریوی، برونشیت و آسم شوند.

اما مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا تنها به مواد ذره‌ای دو و نیم میکرونی ختم نمی‌شود. در اتحادیه اروپا، مرگ و میرهای زودرس ناشی از قرار گرفتن در معرض دی اکسید نیتروژن نیز با افزایش اندکی به ۵۲ هزار نفر در سال ۲۰۲۱ رسیده است. در همین حال، مرگ‌های ناشی از قرار گرفتن در معرض «اُزُن» که عمدتاً از ترافیک جاده‌ای و فعالیت‌های صنعتی ایجاد می‌شود،۲۲ هزار نفر گزارش شده است.
آژانس محیط زیست اروپا می‌گوید آلودگی هوا همچنان بزرگ‌ترین تهدید زیست‌محیطی برای سلامت اروپایی‌ها است .[22]

 زیان آلوده کردن محیط زیست به خود انسان و جامعه بازمی گرددوخسارات بیشماری چون بیماری و هزینه های درمان روی دست انسان می نهد.

ازاین روکسی که عمداًبه آلودگی فضای سبزروبیاورد،مشمول قهرخدا قرارخواهدگرفت.

پیامبر(ص)فرمود:سه گروه براثرکارناروا،ازرحمت خدای سبحان بدورند:

۱.کسی که مکان عمومی(مانندخیابان ها،کوچه ها،سایه بان ها،پارک ها و فضاهای سبزو محیط زیست را آلوده کند.

۲.کسی که ازآب نوبه ای و سهمیه ای جلوگیری  نماید.یعنی نوبت دیگران را رعایت نکند.

۳.کسی که سدّمعبرکند ومانع عبور عابران شود.[23]

گناه آلوده کردن محیط زیست دامنگیر خودانسان می شود.﴿وَمَاأَصَابَکُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَيْدِيکُمْ﴾ (شوری:۳۰) آنچه از مصائب و ناملايمات به شما رسد به خاطر اعمالى است كه خود انجام داده‏ايد.میکرب ها وویروس های ناشی از آلوده ساختن محیط زیست به دست آدمی،سرانجام بلای جان و سلامت او می گردد.

اﺯامام رﺿﺎ(ع) در رساله ذهبیه چنین روایت شده است:

بدان که قدرت و نیروی انسانی،تابع ﻣﺯاﺝ های بدن هاست و طبیعت و ﻣﺯاﺝ ها،اﺯآب و هوا تبعیت کرده،با تغییر آب و هوا درمکان های گوناگون،تغییر می کنند.بنابراین با گرمی هوا وسردی آن،ﻣﺰﺍﺝها ﻧﻴﺰتحت تأثیر قرار می گیرند. نشان آن دگرگونی در ظاهربدن آشکار می گرددو با معتدل بودن آب و هوا،طبیعت و ﻣﺰﺍﺝها معتدل خواهندشد.[24]

برخی عوامل آلودگی هوا ومحیط زیست

آلودگی هوا ومحیط زیست عمدتابه دست بشررخ می دهد.برخی عبارتنداز:

  ۱. دود سیگارودخانیات

طبق آمارهای قبل درایران سالانه ۳۲۵۰میلیاردتومان صرف خریدسیگارمی شود.هزینه درمان بیماری های ناشی ازسیگار۷۲۰۰میلیاردتومان است.  کالایی که درتحریم نظام سلطه قرارندارد واردات سیگاراست.امروزتولیدومجوزفروش دخانیات ازمعضلاتی است که نقش بسزایی درآلودگی هواومحیط زیست دارد.

دودسیگارعلاوه بربیماری هایی که برای شخص سیگاری پدید می آورد،با آلوده کردن محیط زیست،آسیب های فراوانی را برای تنفس انسان ها وموجودات دراین محیط های آلوده به ارمغان می آورد.گفته اند:ضرراستنشاق دودسیگارچندین برابرکشیدن سیگاراست.به دلیل ضررهای سیگارعالمان بزرگوارآن راحرام دانسته اند.

 ۲.سوخت بنزین

   مصرف بنزین به جو  کره زمین آسیب می ‌رساند. یکی از مهمترین آسیبهای سوزاندن بنزین، تولید کربن دی اکسید است. گاز کربن دی اکسید یک گاز گلخانه ای که باعث افزایش دمای کره‌ زمین می ‌شود،اثرات نامطلوب زیادی دارد که محیط زیست را برای بسیاری از جانداران غیرقابل زیست می ‌کند.ازجمله سرطان زا است.

 همچنین کربن دی اکسید حاصل از سوزاندن،سبب ایجاد خشکسالی در مناطق مختلف زمین و آتش سوزیهای خودبخودی می شود. باران های اسیدی حاصل از مصرف این مایع می ‌توانند pH خاک را تغییر دهند و سبب مرگ و میر گیاهان و جانوران یک محیط زیست شود.

مصرف خوراکی این ماده می تواند منجر به گیجی، سردرد، حالت تهوع، مسمومیت و در موارد بسیار شدید باعث آسیب های برگشت ناپذیر به انسان شود. آمارسال ۱۴۰۴ مصرف روزانه بنزین درایران بالغ بر ۱۴۲ میلیون لیتر رسیده است.

اسراف درمصرف بنزین با پرسه زدن درخیابان ها،دوربرگردانهای طولانی،ضمن هدررفت سرمایه،موجب انتشارگازهای کشنده وآلودگی محیط زیست وهوا می شود.صبحگاهان که هواپاکیزه است وقتی یک خودروازکنارت می گذردهوای آلوده را به روشنی استشمام می کنی!ولی کم کم که خودروها درخیابان فراوان می شوندچیزی حس نمی کنی وحال آن که داری هوای آلوده تنفس می کنی!

  ۳.سوخت گاز

گازمتان وخانگی در دسته گاز‌های گلخانه‌ای قرارمی‌گیرد وموجب تغییر دما وگرمای زمین می شود.وزمینه را برای آب شدن یخچال‌های طبیعی فراهم می‌نماید.همچنین بیماری های گازگرفتگی وخفگی را درپی دارد.

 بر اثرانتشار دي اکسـید کـربن سبب افزایش مقدار انتشار انواع آلاینـده هـا درمحیط زیست می شود.

  آمارسال۱۴۰۱مصرف گاز طبیعی کشور به صورت سالانه، به بیش از ۲۲۸ میلیارد مترمکعب می ‌رسید که ۷۰ درصد آن در بخش صنعتی و ۳۰ درصد در بخش خانگی و تجاری مصرف می‌ شود، این نسبت در زمستان برعکس است؛.

البته گاه میزان مصرف گاز در بخش‌های خانگی و تجاری کشور، مرزهای ۷۰۰ میلیون مترمکعبی در روز را هم درنوردیده است.آمارالان بیش ازاین است.

اسراف درمصرف گاز،بخاری های اضافی،استخرها خانگی حتی استخرهایی درمحیط بازوگرم نگهداشتن آنها توسط اشراف،ازعوامل مهم گرمی زمین بشمارمی آیند!

دو. گرم شدن کره زمین با گازهای گلخانه‌ای

یکی ازفسادهایی که به دست انسان پدیدآمده گازهای گلخانه‌ای است که موجب گرم شدن زمین شده ومانع بارش باران گردیده است.     

زمانی که نور خورشید به یک گلخانه می‌تابد، هوای داخل گلخانه گرم شده و این هوای گرم، شب‌هنگام نیز در فضای گلخانه باقی می‌ماند؛ چرا که جداره شیشه‌ای گلخانه اجازه خروج به هوای گرم نمی‌دهد. دقیقاً مشابه این اتفاق را در جو زمین مشاهده می‌کنیم؛ به این ترتیب که تابش نور خورشید باعث گرم شدن زمین می‌شود و گازهای موجود در جو زمین شامل دی‌اکسید کربن، بخار آب، متان، دی‌نیتروژن مونوکسید و ازون ،اجازه خروج گرما از سطح زمین را نمی‌دهند. که در حالت طبیعی برای حفظ زمین ضروری بوده و بقای موجودات زنده روی زمین را امکان‌پذیر می‌کند.اما وقتی ضررمی رسانندکه ازحالت طبیعی خارج شوند وبیش ازاندازه زمین راگرم نگهدارند.دراین صورت مشکلات زیست محیطی پدید می آید.  

گفتار۷.انواع گازهای گلخانه ای

۱. بخار آب،بخار آب بیشترین نقش را در اثر گلخانه‌ای ایفا می‌کند! هرچه سطح زمین گرم‌تر باشد، میزان تبخیر آب نیز بیشتر می‌شود و بر همین اساس شاهد تفاوت غلظت بخار آب در مناطق مختلف هستیم. افزایش تبخیر منجر به افزایش غلظت بخار آب در قسمت‌های پایین جو زمین می‌شود.

۲.دی‌اکسید کربن ،جزئی از چرخه حیات روی زمین است که فتوسنتز گیاهان به آن بستگی دارد. این ماده که محصول تنفس جاندارن نیز هست، در دما و فشار طبیعی حالت گازی دارد و همراه با سوخت‌های فسیلی، فعالیت‌های آتشفشانی، تخمیر قندها و برخی واکنش‌های شیمیایی دیگر آزاد می‌شود. دی‌اکسید کربن تحت فشار و در دمای پایین به حالت جامد تغییر شکل می‌دهد که با عنوان «یخ خشک» برای خنک نگه داشتن مواد غذایی هنگام حمل و نقل استفاده می‌شود و به طور کلی در صنایع غذایی به عنوان گاز سرمایشی کاربرد فراوانی دارد.

از گاز دی‌اکسید کربن برای گازدار کردن برخی نوشیدنی‌ها و رشد گیاهان گلخانه‌ای نیز استفاده می‌شود. برخی از گزارش‌ها حاکی از این است که سطح این گاز در جو زمین حدود ۴۰ درصد افزایش داشته است.

خطرناک‌ترین گاز را دی‌اکسید کربن می‌دانند؛ چرا که مدت‌زمان بیشتری در چرخه طبیعت باقی می‌ماند و به همین دلیل نیز تهدید خطرناک‌تری محسوب می‌شود.

۳. گازمتان، از تجزیه مواد آلی به‌ویژه پوسیده شدن گیاهان در مرداب‌ها حاصل می‌شود. به همین جهت آن را «گا ز مرداب» نیز می‌نامند.

۴.اُزون،(اکسیژن سه اتمی) گازی با اکسیدکنندگی بسیار بالاست که معمولاً ناپایدار بوده و در بسیاری از واکنش‌ها مانند گاز کلر عمل می‌کند. خاصیت اکسیدکنندگی این گاز باعث می‌شود که کاربردهای صنعتی زیادی داشته باشد. لایه ازون از ورود پرتوهای فرابنفش و پرتوهای پرانرژی به زمین جلوگیری می‌کند.

۵.نیتروز اکساید،(یا گاز خنده) یکی از ترکیبات نیتروژن است که اولین بار در سال ۱۷۹۹ در دندانپزشکی استفاده شد و امروزه در پزشکی برای بیهوشی یا به عنوان ضد درد کاربرد دارد.

این گاز بی‌رنگ، بی‌بو، آلوده‌کننده هوا و غیر قابل اشتعال است که از مزارع و زمین‌های کشاورزی(بخاطرکودهای شیمیایی)متصاعد شده و یکی از گازهای گلخانه‌ای خطرناک محسوب می‌شود که در تخریب لایه ازون هم نقش قابل توجهی دارد.

میزان آلایندگی این گاز ۳۰۰ برابر دی‌اکسید کربن بوده و ۱۰ درصد گرمایش زمین نیز در اثر انتشار آن شکل می‌گیرد. 

گفتار۸.خطرات گازهای گلخانه ای

  دخالت‌های انسان در طبیعت منجر به تولید بی‌رویه گازهای گلخانه‌ای و افزایش بیش از حد گرمای زمین شده است.

۱.گرم شدن زمین وافزایش کربن موجب آلوده شدن مواد غذایی حیوانات شده وبه انسانها انتقال می یابد.

۲.تخریب و کاهش لایه ازون منجر به ورود پرتوهای فرابنفش مضر به سطح زمین می‌شود که برای سلامتی انسان‌ها بسیار خطرآفرین خواهد بود.

 ۳.مخلوط شدن گازهای گلخانه‌ای با آب باران منجر به اسیدی شدن آب رودخانه‌ها، نهرها و دریاچه‌ها می‌شود.

۴.افزایش گازهای گلخانه‌ای می‌تواند درجه حرارت زمین را به حدی افزایش دهد که در آینده‌ای نه چندان دور زندگی در سطح زمین به سختی امکان‌پذیر باشد.

۵.تغییر در شرایط آب و هوایی کره زمین می‌تواند باعث افزایش بلایای طبیعی مانند: سیل و طوفان وآب شدن یخچالهای طبیعی قطبی و بالا آمدن آب دریاها شود.

۶.موجب تبخیر آب‌های سطحی و شیرین و بی‌آبی و کم‌آبی شده وبیماری‌های گوناگونی رابرای انسان ها رقم بزند.

گفتار۹.دلایل افزایش گازهای گلخانه ای

  تغییر سبک زندگی که با انقلاب صنعتی آغاز شد،می توان به این دلایل اشاره کرد:

۱.سوخت‌های فسیلی.انسان عصر حاضر برای رفع نیازمندی ایش سوخت‌های فسیلی استفاده می کند.سالانه ۴۵میلیاردتن سوخت فسیلی دردنیامورداستفاده قرارمی گیرد. دی اکسید کربن که بیشترین تأثیر را در تغییرات آب و هوایی دارد، محصول سوزاندن ذغال سنگ، نفت، گاز طبیعی و سایر سوخت‌های فسیلی است. افزایش تعداد کارخانه‌ها و اتومبیل‌ها و استفاده بی‌رویه از سوخت‌های فسیلی برای حمل‌ونقل، گرمایش و تولید برق منجر به افزایش دی اکسید کربن موجود در جو زمین شده است.

۲. جنگل‌زدایی.از بین بردن جنگل‌ها و کاهش روزافزون پوشش گیاهی و ایجاد تغییر در چرخه طبیعی زمین نقش بسزایی درگرم شدن زمین ایفا می کند.

  گیاهان و درختان در یک فرایند طبیعی دی اکسید کربن موجود در هوا را گرفته و اکسیژن را به انسان‌ها هدیه می‌دهند. این در حالی است که متأسفانه هر روز شاهد قطع درختان و سوختن جنگل‌ها در نقاط محتلف جهان هستیم و این جنگل‌زدایی بدون تردید نقش زیادی در افزایش گازهای گلخانه‌ای داشته است.

۳.زباله‌های صنعتی و محل‌های دفن زباله بدون توجه به زیست محیطی.

متأسفانه صنایع و کارخانه‌ها نیز گازهای مضر تولیدشده خود را در جو زمین آزاد می‌کنند و هر روز بر عمق فاجعه می‌افزایند. علاوه دی اکسید کربن و گاز متان آزادشده در اثر تجزیه مواد گیاهی در محل دفن زباله‌ها، باتلاق‌ها و شالیزارهای برنج و… نقش قابل توجهی در افزایش گازهای گلخانه‌ای وتخریب محیط زیست داشته است.

۴. روش‌های مدرن کشت و زراعت کشاورزی بدون توجه به اکسید نیتروژن مورد استفاده در کودها یکی دیگر از عوامل مؤثر بر افزایش گازهای گلخانه‌ای بوده است. اکسید نیتروژن ارمغان روش‌های مدرن کشت و زراعت و استفاده از کودهای غنی ازت است.

  این موارد مهم‌ترین عوامل افزایش گازهای گلخانه‌ای به دست بشررخ داده که درزمین فساد ایجاد کرده ومتاسفانه موجب تغییر الگوی نعمت الهی بارش برف وباران درکره زمین شده است.یا بارش نمی آید ویا به صورت سیل وطوفان ویرانگرمی شود.

۵.سوخت‌های فسیلی.فعالیت‌های انسان موجب تغییر در ماهیت اثر گلخانه ای شده است. سوزاندن سوخت‌های فسیلی مانند نفت و زغال‌سنگ وگاز(سالانه۳۵میلیاردتن درجهان) ، موجب افزایش مقدار کربن دی‌اکسید آزاد شده در جو زمین و گرمایش زمین می‌شود. [25] همه آنچه برشمرده شدبه دست انسان رخ داده وموجب فسادزمین وکاهش نزولات آسمانی شده است.انسان مغرورفکرمی کندبا این کارکرد،محیط آرام وپاک وسالمی تدارک می بیند!وحال آنکه با این عملکردباچالشی مواجهه شده که اگردست غیبی مددنکندونزولات آسمانی نبارد،همچنان بایددرمشکلات دست وپابزند!   

فصل سوم.نسخه شفا بخش برون رفت از خشکسالی

راه برون رفت ازتنگاهای خشکسالی رامی توان درچندمولفه برشمرد:

 ترک گناهانی که مانع نزولات آسمانی می شوند،استغفار،دعاونمازباران،یادصالحان وخوبان،مصرف بهینه آب ودوری ازاسراف وهدررفت آب.

  قرآن پيوند روشنى ميان مسائل معنوى و مادّى بر قرار مى‏سازد و استغفار از گناه ودعا و باز گشت به سوى خدا را مايه آبادانى و خرمى و طراوت و سرسبزى و اضافه شدن نيرويى بر نيروها معرفى می کند. اين حقيقت در بسيارى از آيات قرآن وروایات به چشم مى‏خورد.

 گفتار۱۰.یک.ارتباط ایمان و نزول برکات آسمانی

   قرآن درآیاتی نسخه برون رفت از مشکلات مادی و معنوی را نشان می­دهد. هرکس به این نسخه عمل کند دریچه نزول رحمت وبرکات الهی را به روی خود بازکرده ورزق وروزی او فراوان می شود.

 بین ایمان و توسعه رزق رابطه تنگاتنگ وجود دارد؛ اگر مردم به وحی الهی ایمان بیاورند و به آن  عمل کنند، درهای نعمت­های الهی از آسمان و زمین به روی آنها گشوده خواهد شد. و از تمام مواهب الهی بهره­مند خواهند گشت.

پیامبر(ص) فرمود:هرگاه خداوند، برای قومی، خیر و نیکی بخواهد، شبانگاهان باران و برف می­فرستد و روزها را آفتابی قرار می­دهد.^[26] تا کشاورزی آنان رونق بگیرد،گیاه بروید و دامداری­ها بر پا شود.

بنابراین ایمان وپایبندی به ارزشها،موجب افزایش رفاه اقتصادی و دستیابی به نعمت­های مادّی می­شود. و گناه موجب خشکسالی وتنگدستی و فقر می­گردد.شیطان که سرچشمه گناه وآلودگی است خواهان فقر وتنگدستی برای آدمی است.

شواهدی ازآیات وروایات

  ۱.وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‏ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ:” (اعراف:۹۶) اگر اهل شهرها و آباديها ايمان بياورند و تقوا پيشه كنند درهاى بركات آسمان و زمين را به روى آنها مى‏گشائيم

 ۲.لَوْ أَنَّهُمْ أَقامُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ:” ( مائده:۶۶)

اگر آنها تورات و انجيل و آنچه از طرف پروردگارشان بر آنان نازل شده است بر پا دارند، از آسمان و زمين روزى مى‏خورند” (و بركات زمين و آسمان آنها را فرا خواهد گرفت)

جمله «مِن فَوْقِهِمْ»، یعنی برکات آسمانی از قبیل باران، تابش به موقع خورشید،باد و… «وَ مِن تحَتِ أَرْجُلِهِم» (زیر پایشان) برکات زمین است. از قبیل: رویش گیاهان، مزارع، تاکستان­ها، چشمه­ سارها، قناتها، معادن و…

 ۳.وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقا(جن:۱۶)

 اگر جن و انس در راه ایمان استقامت ورزند (و بر ایمان خود پایدار بمانند) آب فراوانی نازل می­کنیم و آنان را سیراب می­کنیم. (کشاورزی، باغها، چراگاهها از آب باران سیراب و خرم و شاداب می­شوند.)

گفتار۱۱.دو.استغفاروطلب مغفرت

قرآن یکی ازنسخه های شفابخش ونزول برکات آسمانی را استغفارمی داند.

  ۱.وَ يا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلى‏ قُوَّتِكُمْ وَ لا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ ( هود:۵۲)

و اى قوم من! از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد سپس به سوى او باز گرديد تا (باران) آسمان را پى در پى بر شما بفرستد و نيرويى بر نيروى شما بيفزايد، و روى (از حق) بر نتابيد و گناه نكنيد.

۲. فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً (نوح آيه ۹- ۱۲)

 (نوح):به آنها گفتم از گناهان خود در پيشگاه پروردگارتان استغفار كنيد كه او آمرزنده است، تا باران آسمان را پشت سر هم بر شما فرو ريزد و شما را با اموال و فرزندان كمك بخشد و باغها و نهرها براى شما قرار دهد”.

دراین دوآیه استغفاروبازگشت به سوی خدارا،موجب نزول باران وشکوفایی وخرمی باغها وکشاورزی وپربارشدن محصولات معرفی می کند.

ربيع بن صبيح مى‏گويد نزد حسن بودم، مردى از در وارد شد و از خشكسالى آباديش شكايت كرد، حسن به او گفت: استغفار كن، ديگرى آمد از فقر شكايت كرد، به او نيز گفت استغفار كن، سومى آمد و به او گفت: دعا كن خداوند پسرى به من بدهد به او نيز گفت استغفار كن، ربيع مى‏گويد (من تعجب كردم) و به او گفتم هر كس نزد تو مى‏آيد و مشكلى دارد و تقاضاى نعمتى به او همين دستور را مى‏دهى و به همه مى‏گويى استغفار كنيد و از خدا طلب آمرزش نمائيد. وى در جواب من گفت: آنچه را گفتم از پيش خود نگفتم، من اين مطلب را از كلام خدا كه از پيامبرش نوح حكايت مى‏كند، استفاده كردم و سپس آيات سوره نوح را كه در بالا ذكر شد تلاوت كرد.[27]  

چرااستغفارواستغفارازچه چیز؟استغفارازگناه وآنچه مانع نزول برکات آسمانی می شود.

۳.وجودیک گناهکاردرجمع قوم بنی اسرائیل مانع استجابت دعای موسی وقومش درنزول باران باشد.تااین که اواستغفاروتوبه کردوباران فرودآمد.

۴.امام باقر عليه السلام فرمودند: قاريان قرآن سه گروه مى‏باشند: گروهى قرآن را وسيله‏ى كسب و كار و معاش خود دانسته و بر مردم تحميل مى‏شوند، گروهى كه تنها قرآن را به زبان دارند و در عمل، احكامش را رعايت نمى‏كنند و گروهى كه قرآن را تلاوت كرده و دواى درد خود مى‏دانند و همواره با قرآن مأنوسند، خداوند به واسطه‏ى اين افراد عذاب را دفع كرده و به خاطر آنان باران نازل مى‏كند و اينان افرادى نادر هستند. [28]

 استغفار،موجب جلب روزی

۱. از پيغمبر اكرم ص: و كسى كه روزيش تاخير كرده از خدا طلب آمرزش كند.^[29]

۲.امام على ع فرمود: ” زياد استغفار كن تا روزى را به سوى خود جلب كنى.^[30] 

   ۵.امام علی ع: آگاه باشيد، زمينى كه شما را بر پشت خود مى‏برد، و آسمانى كه بر شما سايه مى‏گستراند، فرمانبردار پروردگارند ، …خداوند بندگان خود را كه گناه كارند، با كمبود ميوه‏ها و جلوگيرى از نزول بركات، و بستن در گنج‏هاى خيرات، آزمايش مى‏كند ، براى آن كه توبه كننده‏اى باز گردد ، … و همانا خدا استغفار و آمرزش خواستن را وسيله دائمى فرو ريختن روزى، و موجب رحمت آفريدگان قرار داد و فرمود:

«از پروردگار خود آمرزش بخواهيد، كه آمرزنده است، بركات خود را از آسمان بر شما فرو مى‏بارد، و با بخشش اموال فراوان و فرزندان، شما را يارى مى‏دهد، و باغستان‏ها و نهرهاى پر آب در اختيار شما مى‏گذارد». پس رحمت خدا بر آن كس كه به استقبال توبه رود، و از گناهان خود پوزش طلبد.و پيش از آن كه مرگ او فرارسد، اصلاح گردد.[31]

 كدام جامعه است كه آلوده به گناه، خيانت، نفاق، دزدى، ظلم، تنبلى و مانند آنها بشود و اين جامعه آباد و پر بركت باشد.! [32] 

 البته استغفارصرفا به زبان نیست بایددرعمل به سوی خدا رفت.

گفتار۱۲.سه.یادصالحان وخوبان

توسل به خوبان ویادصالحان ،پرده های حجاب خشکسالی رامی دردوقطرات باران رابه زمین های خشک فرود می آورد.به چندشاهداشاره می شود:

۱.باب الرحمه ازبابهای مسجد النبی ص

باب الرّحمه،درسمت غرب با فاصله ازباب السلام است. از آن جهت به این نام شناخته شده که رسول خداص به درخواست کشاورزی که از این درب وارد مسجد شده بود، از خداوند طلب نزول باران کرد. پس از گذشت هفت روز، آن كشاورز از همان درب حضور پیامبرص رسید و از وی خواست دعا کند باران سیل آسا قطع شود.^[33]

۲. ازرسول خداص فرمود:یادخوبان وصالحان موجب نزول رحمت الهی می شود.[34]

وقتی یادخوبان رحمت الهی را نازل می کند،وجودخودخوبان واولیای الهی درجامعه چه می کند!

۳.روایت سلمان فارسی.سلمان پس ازسه روزازدفن پیکرپیامبرص برای مردم سخن گفت:ای مردم به گفته من گوش کنیدوبیندیشید.اگرعلی ع را به ولایت برگزینید،رحمت الهی ازآسمان وزمین برشما نازل می شود.اگرمرغان آسمان رابخوانیدبه سوی شما می آیند.واگرماهیان دریا صدابزنیدشما را اجابت می کنند.[35]

۴.امام حسن ع پس ازجریان صلح نامه بامعاویه:به خدا سوگند اگر مردم بامن بیعت می کردند وازمن اطاعت وپیروی ومرا یاری می نمودند،آسمان قطرات باران خود رابرآنان فرمی فرستاد وزمین برکات خود رابرایشان خارج می نمود. [36]

 ۵.حکومت حضرت مهدی عج،به برکت امام مهدی عج وایمان مردم شکوفایی اقتصادی چنان رونق می گیرد که فقیر واجب الزکاتی یافت نمی شود.

گفتار۱۳. دعا وخواندن نمازباران

دعا وخواندن نمازباران سیره امامان وبزرگان دین است.درفقه، احکامی برای آن بیان شده وتااستجابت دعا تکرارآن استحباب دارد.[37]

۱.دعای امام علی ع برای نزول باران. ‏بار خداوندا! ما از خانه‏ها، و زير چادرها پس از شنيدن ناله حيوانات تشنه، و گريه دلخراش كودكان گرسنه، به سوى تو بيرون آمديم، و رحمت تو را مشتاق، و فضل و نعمت تو را اميدواريم، و از عذاب و انتقام توترسناكيم.بارخداوندا! بارانت را برما بباروما را مأيوس بر مگردان!و با خشكسالى و قحطى ما را نابود مفرما  و با اعمال زشتى كه بى‏خردان ما انجام داده‏اند ما را به عذاب خويش مبتلا مگردان، اى مهربانترين مهربان‏ها!  [38]

۲.دعای امام سجاد ع برای نزول باران

اى خداوند، باران بفرست و سيرابمان ساز و همراه با بارانى فزاينده و ريزنده، از ابرى در آفاق رونده و گياهان زيبا روياننده، رحمت خود بر ما ارزانى دار.

اى خداوند، ميوه‏ها را برسان و بر بندگانت احسان فرماى، گلها را شكفته گردان و زمين خود زنده نماى. فرشتگان خود، آن فرستادگان بزرگوار را بفرماى تا از سوى تو، بارانى سودمند و پيوسته و فراوان و گسترده و تند بار بياورند و همه جا را سيراب سازند، تا زمين مرده را زنده نمايى و هر چه را از دست رفته است بازگردانى و آنچه روييدنى است برويانى و در روزى مردم گشايش دهى، با چنان ابرى انبوه، گرانبار،خوش و بى‏زيان و از كران تا كران، كه از آن آواز تندر آيد و بارانش ملايم و پر دوام بود و برقش فريبناك نبود.

اى خداوند، ما را از بارانى كه به فرياد رسنده، قحط زداينده، گياه روياننده، فراگيرنده و فراوان بارنده سيراب نماى، تا گياهان ايستاده را طراوت تازه دهى و گياهان بر زمين خفته را بر پاى دارى.

اى خداوند، بارانى برسان آن سان كه آب‏ها از تپه‏ها روان دارى و چاهها از آب‏ها پر سازى و رودها به خروش آرى و نباتات برويانى و در همه شهرها ارزانى پديد آرى و چارپايان و مردمان به تن و توش آرى و براى ما خوردنيهاى خوش و گوارا كامل گردانى و كشته‏هاى ما برويانى و پستانهاى ستوران پر شير سازى و بر نيروى ما نيرويى ديگر افزايى.

اى خداوند، سايه ابر بر ما باد سموم مگردان و خنكى‏اش را شوم منماى. چنان مباد كه به جاى باران بر سر ما سنگ ببارد و به جاى آب شيرين و گوارا آب تلخ و شور.

بار خدايا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و ما را از بركات زمين و آسمان‏ها روزى ده. انّك على كلّ شي‏ء قدير. [39]

۳.نمازباران

ازسفارش دین اسلام به هنگام خشکسالی،خواندن نمازباران است.عالمان دین درگذشته به این سنت الهی عمل کرده وتکرارمی کردند وبه نتیجه می رسیدند.

نمازباران آیت الله خوانساری.در شهریور ۱۳۲۰ متفقین در ایران به طور انبوه حضور یافتند. در آن موقع موجی از قحطی وخشکسالی و نابسامانی در کشور به راه افتاد. قسمتی از سپاه متفقین در منطقه خاکفرج قم استقرار یافت و بعد از مدتی کنترل شهر در دست آنان قرار گرفت. اشغال هنوز ادامه داشت که زمین های مساعد و وسیع شهر قم – که به صورت دیم کشت می شد – با گذشت دو ماه بهاری از سال ۱۳۲۳ هنوز تشنه بودند. با بروز این خشکسالی موقعیت غذایی مردم بحرانی شد. اهالی قم، چاره در خواندن نماز باران دیدند. آنان به جستجوی امامی برآمدند تا آنها را به ساحل اجابت رساند و با خلوص و صفایش خواستن را معنی بخشید.

مردم راهی خانه های آقایان صدر، حجت و خوانساری شدند. آقایان صدر و حجت در پاسخ مردم گفتند اگر شما وظیفه های شرعی خود را بجا آورید، آسمان و زمین دستهایشان بر شما گشوده خواهد بود. اما آقای خوانساری نتوانست جواب نه بگوید و مردم هم گمان بردند او موافق با خواندن نماز باران است. به همین علت اطلاعیه هایی در سطح شهر نصب گردید که آقای خوانساری در روز جمعه نماز استسقا خواهد خواند. گروهی ایشان را از پایان بد کار بیم دادند اما او گفت حالا که چنین شده، خواندن این نماز بر من تکلیفی است و هر چه صلاح باشد همان واقع خواهد شد.

با نزدیک شدن لحظه موعود بهائیان شهر، متفقین را به انگیزه های این حرکت بدبین نمودند تا جایی که این نیروها در پوششی دفاعی رفتند. در روز موعود، جمعیت از گوشه و کنار شهر روانه شدند تا به صحرای خاکفرج که در نیم کیلومتری شهر قرار داشت و مصلای آن محسوب می شد بروند. آیة الله خوانساری هم با طمأنینه و آرامش مخصوص و در حالی که پاها را برهنه کرده و تحت الحنک انداخته بود با عده ای از همراهان به سمت آن نقطه حرکت نمودند.

جمعیت افزون بر بیست هزار نفر بود و ۳/۲ ساکنان شهر را در بر می گرفت. با عبور آرام مردم از کنار پادگان، شائبه های تردید زدوده شد و توطئه بهائیان بی اثر ماند. آن روز نماز خوانده شد اما اثری از اجابت دیده نشد.

 آیة الله خوانساری که بارها عطوفت و مهربانی پایان ناپذیر خدا را با همه وجود خود درک کرده بود، بخوبی می دانست که خواستن را با اصرار معنا بخشد. چه آنکه اگر خواهش باشد اجابت حتمی است. او بعد از پایان درس و بحث از شاگردانش خواست که تا همپای او باز به کوی خواهش روند و نماز بارانی دیگر بخوانند. این بار نماز در باغهای پشت قبرستان نو بپا گشت. غروب یکشنبه فرا رسید و آسمان بی تکه ابری سرخ گونگی خورشید را به نظاره نشست. گزارش هواشناسان غربی که در پادگان خاکفرج بودند گویای این بود که بارشی روی نخواهد داد.دین ناباوران زبان تمسخر گشودند. استاد رسولی در خاطره خود می گوید: «آن روز گذشت و ما مطابق معمول به نماز جماعت آیة الله خوانساری در مدرسه فیضیه رفتیم. اکنون یادم نیست که به چه مناسبتی شبها در مدرسه فیضیه بعد از نماز جلسه روضه خوانی و سخنرانی بود. مرحوم حاج محمد تقی اشرافی به منبر رفت و هنوز اوایل سخنرانی ایشان بود که باران شروع شد… آن شب باران مفصلی آمد.»

این باران چنان گسترده و بی امان بود که تا آن وقت چنین بارشی را کسی سراغ نداشت. بی سیم های پادگان خاکفرج به کار افتاد و خبر این حادثه شگفت به جهان مخابره شد و در مدتی کوتاه پس از تأیید آن از طرف مقام های رسمی لندن و آمریکا، از طریق رادیو انعکاس جهانی یافت.  [40]

آیة صافی گلپایگانی(ره)ازشاگردان آیة الله خوانساری می فرمود:سه روزنمازباران خواندیم وروزسوم باران آمد.استمرارنمازباران اثربخش است.به یکبارخواندن نمازودعااکتفانشود.می بایست آنقدرنماز ودعا خواندتا خداوند درهای رحمت خویش را برما بگشاید.

۴.مصرف بهینه وپرهیزازاسراف وتبذیر.ازگناهان بزرگ اسراف وتبذیراست که مانع رحمت الهی ومانع نزولات آسمانی می شود.خداوندمبذرین را بران شیطان معرفی کرده است.حتی درآب وضودستوراست که اسراف نکنید.مصرف درست وبهینه آب ازراهکارهای گذرازخشکسالی بشمارمی آید.صرف نظرکردن ازاستخرهای خانگی،هدردادن آب درشستشوها وآب مصرفی می تواندکمک شایانی دراین زمینه باشد.

 فصل چهارم.شروط نزول برکات الهی

نزول برکات آسمانی والهی شروطی دارد:الف.جنبه سلبی و ترک گناه وفساد ب.جنبه ایجابی وایمان وارزش های الهی.درموردترک گناه وفساد بحث کردیم.اما جنبه ایجابی وایمان به خدا عبارت است از:

  ایمان جمعی

 شرط نزول برکات الهی درجامعه، ایمان جمعی است. مردم باید ایمان و تقوا داشته باشند، تا جامعه از رفاه اقتصادی برخوردار شود.تعبیرآیه شریفه”اهل القری”است. البته افراد با ایمان در چارچوبه زندگی خود آثار مظاهر مادی را می­بینند. 

 ولی در زندگی جمعی دنیا، نظام جمعی حاکم است. اگر امت و ملتی ایمان داشت از برکات مادی بهره­مند می‌شوند.باران برای یک جامعه نازل می شود نه بریک فرد. زیرا نظام جهان، یک نظام هماهنگ و مرتبط به هم است.

علامه طباطبایی: جمله” وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‏ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا … ” (اعراف:۹۶) دلالت دارد بر اينكه افتتاح ابواب بركت‏ها مسبب از ايمان و تقواى جمعيت‏ها است، نه ايمان يك نفر و دو نفر از آنها، چون كفر و فسق جمعيت، با ايمان و تقواى چند نفر، باز كار خود را مى‏كند.[41]

 فصل پنجم:ثروت کفارچرا؟

سؤالى كه  براى بسيارى از مردم در هر عصر و زمان مطرح است، این که چراکفارو طغيانگران غالبا زندگى مرفه و پر ناز و نعمت دارند؟

قرآن ضمن طرح  سوال پاسخ آن را داده است.

  درسوره زخرف آیه ۳۳-۳۵می فرماید:و اگر نبود كه مردم يكسره و يك دست (كافر) مى‏شدند، براى خانه‏هاى كسانى كه به خداى رحمان كفر مى‏ورزند، سقف‏هايى از نقره قرار مى‏داديم و نيز نردبان‏هايى كه بر آنها بالا روند. و انواع وسائل تجملى، ولى تمام اينها متاع زندگى دنياست و آخرت نزد پروردگارت از آن پرهيزگاران است.[42] وکفاربهره ای ازنعمت های بهشتی ندارند.

  ودرسوره مؤمنون آیه ۵۵-۵۶ می فرماید:آنها (کفار)گمان مى‏كنند اموال و فرزندانى كه به آنان داده‏ايم براى اين است كه درهاى خيرات را به روى آنها  می گشائيم؟! (چنين نيست) بلكه آنها نمى‏فهمند! [43]                          

  کفارنمى‏دانند كه نعمت ها واموال و فرزندان فراوان در حقيقت يك نوع عذاب و مجازات يا مقدمه عذاب و كيفر براى آنها است، آنها نمى‏دانند كه خدا مى‏خواهد آنها را در ناز و نعمت فرو برد تا به هنگام گرفتار شدن در چنگال كيفر الهى، تحمل عذاب بر آنها دردناكتر باشد، زيرا اگر درهاى نعمتها به روى انسان بسته شود و آمادگى پذيرش ناراحتيها پيدا كند مجازاتها زياد دردناك نخواهد بود، اما اگر كسى را از ميان ناز و نعمت بيرون كشند و به سياه چال زندان وحشتناكى بيفكنند فوق العاده دردناك خواهد بود. [44]

نکته.امروزتمامی پنج قاره زمین که اکثریت با کفاراست،درگیرخشکسالی هستند.اینگونه نیست که آمریکا واروپا وکفارشرق وغرب ازنعمت باران برخورداندومسلمانان بی بهره اند.

پایان ویراش۲آذر۱۴۰۴

---

[1] . ر.ک.تفسير نمونه، ج‏۲۴، ص: ۳۵۸.

[2] . سایت بلاگفاگروه جغرافیا .

[3] . روزنامه عصرایران تاریخ انتشا۱۰/۱۰/۱۴۰۴.

[4] . بابهره گیری ازسایت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

[5] .وَ قَالَ الصَّادِقُ ع‏ حَيَاةُ دَوَابِ‏ الْبَحْرِ بِالْمَطَرِ- فَإِذَا كُفَّ الْمَطَرُ ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ذَلِكَ إِذَا كَثُرَتِ الذُّنُوبُ وَ الْمَعَاصِي‏. (تفسير القمي،ج‏۲،ص۱۶۰ والميزان ج ۱۶ ص ۲۱۰.)  

[6] . تفسير نمونه، ج‏۱۶، ص ۴۵۳.

[7]. ر.ک. لَقَدْ كانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِينٍ وَ شِمالٍ كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَ اشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْ‏ءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَ هَلْ نُجازِي إِلاَّ الْكَفُورَ (سباآیات۱۵-۱۷ )؛( تفسیر نمونه، ج‏۱۸، ص ۵۶تا۵۸.)

[8] – الحج  وعمره ، ص۱۱۴-۱۱۷، تلخیص.

[9] . ر.ک.تفسیرنمونه،ج۲۴،ص۳۹۴-۴۰۷

[10] . ان الرجل ليذنب الذنب فيدرأ عنه الرزق، و تلا هذه الاية (تفسير نور الثقلين” ج۵، ص۳۹۵،ح۴۴)

[11] . تفسير الميزان” ج۲۰، ص۳۷

[12]. الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلاً وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ ( بقره:۲۶۸)  

[13] . معانى الاخبار،ص۲۶۹.

[14] . وسائل الشيعه۹/۱۲،باب۱،ح۱۱۳۹۲ .

[15] . وَ قَالَ النَّبِيُّ ص‏ إِذَا ظَهَرَتْ فِي أُمَّتِي عَشْرُ خِصَالٍ عَاقَبَهُمُ اللَّهُ بِعَشْرِ خِصَالٍ …وَ إِذَا جَارَ السُّلْطَانُ مُنِعَ الْقَطْرُ مِنَ السَّمَاءِ … وَ إِذَا طَفَّفُوا الْكَيْلَ أَخَذَهُمُ اللَّهُ بِالسِّنِينَ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‏ (جامع الأخبار(للشعيري) ،ص۱۸۰ / الفصل الحادي و الأربعون و المائة في النوادر.) 

[16] . ر.ک.ترجمه الميزان، ج‏۱۰، ص: ۵۶۶-۵۶۷.

[17] . ما نقض قوم العهد الا سلط اللَّه عليهم عدوهم! و ما حكموا بغير ما انزل اللَّه الا فشا فيهم الفقر! و ما ظهرت فيهم الفاحشة الا فشا فيهم الموت! و لا طففوا الكيل الا منعوا النبات و اخذوا بالسنين! و لا منعوا الزكات الا حبس عنهم المطر. (تفسير نمونه، ج‏۲۶، ص۲۴۴ و تفسیرمنهج الصادقين ذیل آیه)

[18] . وَ قَالَ النَّبِيُّ ص‏ إِذَا ظَهَرَتْ فِي أُمَّتِي عَشْرُ خِصَالٍ عَاقَبَهُمُ اللَّهُ بِعَشْرِ خِصَالٍ …وَ إِذَا جَارَ السُّلْطَانُ مُنِعَ الْقَطْرُ مِنَ السَّمَاءِ … وَ إِذَا طَفَّفُوا الْكَيْلَ أَخَذَهُمُ اللَّهُ بِالسِّنِينَ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‏ (جامع الأخبار(للشعيري) ،ص۱۸۰ / الفصل الحادي و الأربعون و المائة في النوادر.) 

[19] . مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ أَخْلَفَ بِالْأَمَانَةِ قَالَ وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْأَمَانَةُ تَجْلِبُ‏ الرِّزْقَ‏ وَ الْخِيَانَةُ تَجْلِبُ الْفَقْرَ. (وسائل الشيعة ،ج‏۱۹،ص۷۶،ح۲۴۱۹۰)

[20] . لَا تَطِيبُ السُّكْنَى إِلَّا بِثَلَاثٍ الْهَوَاءِ الطَّيِّبِ وَ الْمَاءِ الْغَزِيرِ الْعَذْبِ وَ الْأَرْضِ الْخَوَّارَة( تحف العقول ص۳۲۰)

[21].ر.ک.آنتونی راﺑﻴﻨﺰمتولد۱۹۶۰،کالیفرنیای آمریکا،مسیحی،روانشناس ونویسنده  نیروی بیکران ترﺟﻤﻪمیترا حبیبی ومهناﺯصادقی.

[22]روزنامه کیهان ۵آذر۱۴۰۲.

[23] . ثَلَاثٌ مَلْعُونٌ مَنْ فَعَلَهُنَّ الْمُتَغَوِّطُ فِي ظِلِّ النُّزَّالِ وَ الْمَانِعُ الْمَاءَ الْمُنْتَابَ وَ السَّادُّ الطَّرِيقَ الْمَسْلُوك (کافی،ج۲،ص۲۹۲)  

[24]. وَاﻋلَم أَنَّ قُوَّﺓَ النُّفُوسِ تَاﺑِﻌَﺔٌ لِأَﻣزِﺟَﺔَ الأَﺑﺪَانِ و أَنَّ لِأَﻣزِﺟَﺔَ تَاﺑِﻌَﺔٌ ﻟِﻠﻬَﻮَاءِوَتَتَغَیِّرُبِحَسَبِ تَغَیُّرِاﻟﻬَﻮَاءِفِی اﻟﺄَﻣﻜِﻨَﺔِ فَإِذَابَرَدَاﻟﻬَﻮَاءُمرّﺓَ وَسَخُنَ أُﺧﺮَی تَغَیَّرَت بِسَبَبِهِ أَﻣزِﺟَﺔُ الأَﺑﺪَانِ وَ أَثَّرَذَلِکَ التَّغَیُّرُ فِی الصُّوَرِفَإِذَاکَانَ اﻟﻬَﻮَاءُ ﻣُﺘَدِلاًاﻋﺘَدَلَتأَﻣزِﺟَﺔُ الأَﺑﺪَانِ وَصَلَحَتاﻟﺄ َﻣزِﺟَﺔُفِی اﻟﺤَﺮَکَاتِاﻟﻄَّﺒِﻴﻌَﺔِکَاﻟﻬَﻀﻢِ وَاﻟﺠِﻤَاعِ  وَالنَّومِ وَ اﻟﺤَﺮَﮐﺔِ وَ سَائِرِ اﻟﺤَﺮَکَاتِ (طب الرﺿﺎعلیه السّلام ترﺟمه امیرصادقی،معراﺟﻰ-تهران ششم،۱۳۸۱ش؛ص۲۷وبحار ﺝ۵۹/ ۳۱۶ رساله ذهبیه)

[25] . بابهره گیری ازمطلب سایت پارس هوای البرز،وویکی پدیا.

[26] . اذا ارادَ اللهُ بِقوم خیراً اَمطَرَهمُ بِاللّیل و شَمسُهم بالنّهار. (بحار، ج ۵۵، ص ۳۳۴)

[27] . تفسير نمونه، ج‏۹، ص: ۱۳۲ مجمع البيان، ج ۱۰ ،ص۳۶۱.

[28] . اعز من الكبريت الاحمر».  كافى، ج ۲، ص ۶۲۷.

[29] . وَ مَنِ اسْتُبْطِئَ عَلَيْهِ الرِّزْقُ فَلْيَسْتَغْفِرِ اللَّهَ‏   (عيون أخبار الرضا ، ج‏۲،۴۶،ح۱۷۱،باب۳۱.صحيفة الإمام الرضا عليه السلام ،ص۸۴.)

[30] . أكثر الاستغفار تجلب‏ الرزق‏. (تفسير نور الثقلين، ج‏۵،ص۴۲۴،ح۱۳.)

[31] . أَلَا وَ إِنَّ الْأَرْضَ الَّتِي تُقِلُّكُمْ وَ السَّمَاءَ الَّتِي تُظِلُّكُمْ مُطِيعَتَانِ لِرَبِّكُمْ … إِنَّ اللَّهَ يَبْتَلِي عِبَادَهُ عِنْدَ الْأَعْمَالِ السَّيِّئَةِ بِنَقْصِ الثَّمَرَاتِ وَ حَبْسِ الْبَرَكَاتِ وَ إِغْلَاقِ خَزَائِنِ الْخَيْرَاتِ لِيَتُوبَ تَائِبٌ وَ يُقْلِعَ مُقْلِعٌ وَ يَتَذَكَّرَ مُتَذَكِّرٌ وَ يَزْدَجِرَ مُزْدَجِرٌ وَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ الِاسْتِغْفَارَ سَبَباً لِدُرُورِ الرِّزْقِ‏ وَ رَحْمَةِ الْخَلْقِ فَقَالَ سُبْحَانَهُ- اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً فَرَحِمَ اللَّهُ امْرَأً اسْتَقْبَلَ تَوْبَتَهُ وَ اسْتَقَالَ خَطِيئَتَهُ وَ بَادَرَ مَنِيَّتَهُ    ( نهج البلاغة خطبه۱۴۳، ترجمه دشتى،  قم، اول، ۱۳۷۹ش،ص۲۶۳)

[32] . تفسير نمونه، ج‏۹، ص۱۳۲.

[33] – آثار اسلامی مکه ومدینه، ص147.

[34] . عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص‏ عِنْدَ ذِكْرِ الصَّالِحِينَ‏ يَنْزِلُ الرَّحْمَةُ. (بحار(بيروت) ، ج‏۹۰ ،ص۳۴۹،باب۲۱)

[35] . خَطَبَ النَّاسَ سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ- بَعْدَ أَنْ دُفِنَ النَّبِيُّ عَلَيْهِ وَ آلِهِ السَّلَامُ بِثَلَاثَةِ أَيَّامٍ- فَقَالَ فِيهَا:… أَلَا أَيُّهَا النَّاسُ اسْمَعُوا عَنِّي حَدِيثِي ثُمَّ اعْقِلُوهُ عَنِّي،أَمَا وَ الَّذِي نَفْسُ سَلْمَانَ بِيَدِهِ لَوْ وَلَّيْتُمُوهَا عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلَامُ لَأَكَلْتُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ‏ ، وَ لَوْ دَعَوْتُمُ الطَّيْرَ فِي جَوِّ السَّمَاءِ لَأَجَابَتْكُمْ، وَ لَوْ دَعَوْتُمُ الْحِيتَانَ مِنَ الْبِحَارِ لَأَتَتْكُمْ…(بحار الأنوار (بيروت) ؛ ج‏۲۹ ؛ ص۷۹،باب۸،ح۱ )

[36] . بحار،ج۴۴،ص۲۲.

[37] فرهنگ فقه،مطابق مذهب اهل بیت علیم السلام،شاهروی،ج۹*ص۶۸،نمازباران.

[38] . اللَّهُمَّ إِنَّا خَرَجْنَا إِلَيْكَ مِنْ تَحْتِ الْأَسْتَارِ وَ الْأَكْنَانِ وَ بَعْدَ عَجِيجِ الْبَهَائِمِ وَ الْوِلْدَانِ رَاغِبِينَ فِي رَحْمَتِكَ وَ رَاجِينَ فَضْلَ نِعْمَتِكَ وَ خَائِفِينَ مِنْ عَذَابِكَ وَ نِقْمَتِكَ اللَّهُمَّ فَاسْقِنَا غَيْثَكَ وَ لَا تَجْعَلْنَا مِنَ‏ الْقَانِطِينَ وَ لَا تُهْلِكْنَا بِالسِّنِينَ وَ لَا تُؤَاخِذْنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين.( نهج البلاغة خطبه۱۴۳،ترجمه دشتى،  قم، اول، ۱۳۷۹ش،ص۲۶۳)

[39] . اللَّهُمَّ اسْقِنَا الْغَيْثَ، وَ انْشُرْ عَلَيْنَا رَحْمَتَكَ بِغَيْثِكَ الْمُغْدِقِ مِنَ السَّحَابِ الْمُنْسَاقِ لِنَبَاتِ أَرْضِكَ الْمُونِقِ فِي جَمِيعِ الْآفَاقِ. وَ امْنُنْ عَلَى عِبَادِكَ بِإِينَاعِ الثَّمَرَةِ، وَ أَحْيِ بِلَادَكَ بِبُلُوغِ الزَّهَرَةِ، وَ أَشْهِدْ مَلَائِكَتَكَ الْكِرَامَ السَّفَرَةَ بِسَقْيٍ مِنْكَ نَافِعٍ، دَائِمٍ غُزْرُهُ، وَاسِعٍ دِرَرُهُ، وَابِلٍ سَرِيعٍ عَاجِلٍ.   تُحْيِي بِهِ مَا قَدْ مَاتَ، وَ تَرُدُّ بِهِ مَا قَدْ فَاتَ وَ تُخْرِجُ بِهِ مَا هُوَ آتٍ، وَ تُوَسِّعُ بِهِ فِي الْأَقْوَاتِ، سَحَاباً مُتَرَاكِماً هَنِيئاً مَرِيئاً طَبَقاً مُجَلْجَلًا، غَيْرَ مُلِثٍّ وَدْقُهُ، وَ لَا خُلَّبٍ بَرْقُهُ.  اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَيْثاً مُغِيثاً مَرِيعاً مُمْرِعاً عَرِيضاً وَاسِعاً غَزِيراً، تَرُدُّ بِهِ النَّهِيضَ، وَ تَجْبُرُ بِهِ الْمَهِيضَ  اللَّهُمَّ اسْقِنَا سَقْياً تُسِيلُ مِنْهُ الظِّرَابَ، وَ تَمْلَأُ مِنْهُ الْجِبَابَ، وَ تُفَجِّرُ بِهِ الْأَنْهَارَ، وَ تُنْبِتُ بِهِ الْأَشْجَارَ، وَ تُرْخِصُ بِهِ الْأَسْعَارَ فِي جَمِيعِ الْأَمْصَارِ، وَ تَنْعَشُ بِهِ الْبَهَائِمَ وَ الْخَلْقَ، وَ تُكْمِلُ لَنَا بِهِ طَيِّبَاتِ الرِّزْقِ، و تُنْبِتُ لَنَا بِهِ الزَّرْعَ وَ تُدِرُّ بِهِ الضَّرْعَ وَ تَزِيدُنَا بِهِ قُوَّةً إِلَى قُوَّتِنَا. (صحيفه سجادية دعای ۱۹،ص۹۰،ترجمه آيتى، سروش – تهران، ۱۳۷۵ ش،ص،۳۷۸)

[40] . پایگاه اطلاع رسانی حوزه.

[41] .ترجمه تفسیرالمیزان،ج۸،ص۲۵۴.

[42] . وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ  وَ لِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَ سُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ   وَ زُخْرُفاً وَ إِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ (زخرف:۳۳-۳۵)

[43] . أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ ( مؤمنون:۵۵-۵۶)  

[44] . تفسير نمونه، ج‏۱۴، ص: ۲۶۳.